Tanzimat Dönemi Osmanlı Aydınlarının İktisadi Düşünceleri

Authors : Kenan Demir

Pages : 973-992

Doi:10.18069/firatsbed.1579919

View : 84 | Download : 84

Publication Date : 2025-09-23

Article Type : Research Paper

Abstract :19. yüzyılın ilk yıllarından itibaren Osmanlı Devleti’nin uyguladığı iktisat politikaları Avrupa merkezli düşüncelerinin izlerini taşımaktadır. 19. yüzyılın başlarında modern iktisadın girişi yaşanmış ve modern iktisat düşüncesini bilen ve benimseyen kişiler ülkede görülmeye başlamıştır. Tanzimat döneminde iktisadi konularda görüş belirten kişiler, Kameralizm ile Liberalizm’den etkilenmiştir. Bu çalışmada Tanzimat dönemi iktisadı hakkında görüşler öne süren kişilerin iktisadi bakış açıları verilecektir. Osmanlı ekonomisi hakkında görüşler öne süren kişileri üç farklı kategoriye ayırabiliriz. Birincisi, Osmanlı’da ikamet eden yabacılar ile gayrimüslim Osmanlı vatandaşları olup bunlar tamamen liberalizm düşüncesini savunmuştur. İkinci grup ise bürokratlardan oluşmakta ve bunlar hem Kameralizm’den hem de Liberalizm’den etkilenmiş ve iki düşünceyi benimseyip ve devletin güçlendirilmesi doğrultusunda iktisadi öneriler getirmiştir. Üçüncü grup ise gazetelerde devletin iktisadi politikalarını eleştiren ve çözüm önerileri getiren sivil aydınlardır. Bunlar, liberalizmi fikren benimsemesine karşın iktisadı yerli çıkarlar doğrultusunda değerlendirmiştir. Liberal politikaların Osmanlı iktisadının gerilemesine neden olduğunun farkında olmuş ve buna karşı iktisada yerli ve milli bir bakış açısı doğrultusunda yaklaşmışlardır.
Keywords : Osmanlı Devleti, Liberalizm, Taznimat Dönemi, iktisat düşünürleri

ORIGINAL ARTICLE URL