Henri Bergson’un Zihin Felsefesinde Beyin-Bilinç İlişkisinin Açıklanması Problemi ve Beynin İşlevi

Authors : Vedat Çelebi

Pages : 1155-1166

Doi:10.18069/firatsbed.1600874

View : 32 | Download : 126

Publication Date : 2025-09-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Makalede, Bergson’un zihin felsefesinin merkezinde olan bilinç, hafıza ve beyin gibi temel kavramları birbiriyle ilişkili olarak irdelenmektedir. Özellikle de bilincin, beden ya da beyinden bağımsız olarak açıklanmasının mümkün olup olmadığı problemine odaklanılmaktadır. Bu noktada, Bergson’un zihin felsefesinin temel yaklaşımlarından biri olan klasik Kartezyen düalizminden farklı bir tavır sergilediğini belirtmemiz gerekir. Bergson’da, beden ya da beyinden tamamen bağımsız ve ezeli olarak kabul edilen tözsel anlamda bir ruh ya da bilinç açıklaması söz konusu değildir. Bergson, bilinç ve beyin arasındaki ilişkiyi iki ayrı töz ve nitelikleri açısından değil de işlevleri ve dayanışma ilişkisi bağlamında değerlendirmekte ve hafıza kavramını merkeze alarak indirgemeci olmayan bir tavırla açıklamaktadır. Dolayısıyla Bergson, bilinç ve beyin ile hafıza ve maddeyi özdeş ya da doğuştan gelen iki ayrı töz olarak kabul etmediği için hem materyalizm ve paralelizmden hem de Kartezyen felsefede karşımıza çıkan töz (cevher) düalizminden farklı bir tavır sergiler. Bu çerçevede makalede; bilinç, beyin ve hafıza ilişkisi indirgeme problemi ve paralelizm, materyalizm ve düalizm eleştirisi bağlamında irdelenmeye çalışılacaktır. Sonuç olarak, makalenin amacı; Bilinç, beyin ve hafıza özdeş midir? Bilinç ve beyin iki ayrı töz müdür? Bilinç, beynin işlevi midir? Beynin işlevi nedir? Bilinç, beyne indirgenebilir mi? gibi sorular üzerinden Bergson’un zihin felsefesini değerlendirmektir.
Keywords : Bergson, bilinç, beyin, hafıza, spritüalizm.

ORIGINAL ARTICLE URL