NIETZSCHE`YE GÖRE TRAGEDYANIN YAŞAMDAKİ İZİ: DİONYSOS`UN SESİ

Authors : Leyla Kilinç, Zafer Yılmaz

Pages : 107-125

Doi:10.53844/flsf.1577523

View : 127 | Download : 122

Publication Date : 2025-05-28

Article Type : Research Paper

Abstract :NİETZSCHE’YE GÖRE TRAGEDYANIN YAŞAMDAKİ İZİ: DİONYSOS’UN SESİ Leyla KILINÇ Zafer YILMAZ* ÖZ Nietzsche, sanayi devriminin insan yaşamındaki olumsuz etkisinin yansımasını, bir yüzyıl sonra nihilizm olarak adlandırmıştır. Sanayi devrimi, 19. yüzyılın insanının yaşamını makineleştirmiş, makineleşen insanın üzerine, yaşamın anlamı boşunalık olarak yapışmıştır. Felsefesinin ereğini nihilizm sorununa çıkış yolu aramak olarak belirleyen Nietzsche, Yunan tragedyalarını da bu erek için mercek altına almıştır. Yunan Tragedyalarının, 21. yüzyılda bile merak edilmesinin nedeni, gizemli sanat tanrısı Dionysos’un izlerinin, tragedyanın o yakıcı müziğinde ve bu müziğin doğurduğu mythtosta saklı olmasıdır. Bu gizemli durum, Nietzsche’yi, tragedyalarda Dionysos’un izini sürmeye sevk etmiştir. Nietzsche’ye göre, tragedyadaki Dionysos’un bu izi, yaşamın estetik bir fenomen olarak değerlendirilmesinin adresidir. Tragedyaların ilk kez felsefi açıdan değerlendirilmesi niteliğini taşıyan Poetika’da Aristoteles, tragedyanın can damarının mythos olduğunu, mythtosun kaynağının da Dithyrambos korosu olduğunu belirtmektedir. Koro Antik Yunan’da, Dithyrambos şenliklerinde tragedyaların asli unsurudur ve bu şenliklerde seçilen tragedyaların da Dionysos kaynaklı olması asli kriterdir. Bu kriter, daha sonra Euripides eliyle, Deus ex machina yöntemiyle göz ardı edilmiş ve tragedyalardan Dionysos unsuru çıkarılmıştır. Nietzsche’ye göre, tıpkı sanayi devriminin insanın yaşamını makineleştirip yaşamın gizini yok ettiği gibi, tragedyalara sokulan Deus ex machina da tragedyayı öldürmüştür. Bu çalışmada, Nietzsche’nin değerlendirmesiyle tragedya ve onun müziğinin Antik Yunan halkı üzerindeki etkisi incelenmiştir.
Keywords : Nietzsche, Tragedya, Koro, Müzik, Dionysos

ORIGINAL ARTICLE URL