OSMANİYE GELENEKSEL ÇOCUK OYUNLARINDA HALK İNANIŞLARI

Authors : Ali Doğaner

Pages : 572-579

Doi:10.55666/folklor.1731737

View : 327 | Download : 267

Publication Date : 2025-09-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Halk inanışları, toplumu şekillendiren önemli kültür unsurlarındandır. Her yaştan insan, yaşadığı çevrenin sosyal yapısına bağlı olarak çeşitli düzeylerde halk inanışlarının etkisinde kalmış, bunları yaşantısında uygulamıştır. Çocukluk; öğrenmenin hızlı olduğu, düşünme biçimlerinin şekillendiği, davranış kalıplarının oluştuğu bir dönemdir. Merak duygusunun güçlü olduğu bu dönemde çocuklar, zihinlerinde çözümlemeye çalıştıkları problemleri çevresindekilere de sorarak hayatı, insanları, dünyayı, evreni tanımaya ve anlamlandırmaya başlar. Soyuttan ziyade somut düşünmenin baskın olduğu çocukluk döneminde, halk inanışlarının ilgi gördüğü, anlamlandırılmaya çalışıldığı, yer yer sorgulandığı, teyit edilmek istendiği, hatta kabullenilmediği görülür. Büyükler de bu konuda, küçükleri kendi edinimleri doğrultusunda etkilemeye, yönlendirmeye, onların zihin yapılarını şekillendirmeye çalışırlar. Toplumdaki her şeye kolayca ve çabucak inanan çocukluk algısının, onların dünyasına inildiğinde yeniden gözden geçirilmeye ihtiyaç duyulduğu gerçeğiyle karşılaşılır. Araştırmanın yapıldığı Osmaniye, tarih boyunca göç alan bir bölge olma özelliği taşır. Konargöçer aşiretlerin iskân edilip yerleşmesiyle Balkanlar, Kafkaslar ve diğer yerlerden göçüp gelen insanlarla kültürün renklendiği bir yer olma özelliği taşır. Daha sonraki tarihlerde yerleşme, tayin gibi nedenlerle daha çok göç alarak, dışarıya daha az göç vererek nüfus hareketliliğinin canlılığını koruduğu görülür. Aynı şekilde köylerden şehirlere de göçler yaşanmıştır. Yaz aylarında, yayla ve sahillerde çeşitli yerleşim yerlerinden gelen aileler çocuklarıyla birlikte iç içe hayat sürmüşlerdir. Bu göçlerle birlikte toplumda kültürlenme süreci yaşanmıştır. Bölgedeki halk inanışları ve çocuk oyunları kültürü de bu durumdan büyük ölçüde etkilenmiştir. Çocuk oyunlarındaki tekerlemelerde/sayışmacalarda, oyunların oynanışında, oyuncak özellikleri ve adlandırmalarında, oyun mekânlarının belirlenmesinde; taşa/çukura tükürme, can kazanma, oyunda ağlama gibi eylem ve durumlarda, niyet ve fal oyunlarında, çocuk beslenmesi kültüründe, çocukların tabiat olayları ve gök cisimlerini anlamlandırmalarında, rakip oyuncuyu olumsuz yönde etkilemede, oyun düzenini bozanları cezalandırmada halk inanışı unsurlarına rastlanmaktadır. Bu makalede; Osmaniye örneğinden hareketle halk inanışı ve çocuk oyunları çalışmalarına, çocukların düşünme biçimini, hayal dünyalarını anlama konusuna katkı sağlamak amaçlanmaktır. Çalışmada literatür taraması yapılmış, Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu belgesi alınarak yapılan alan araştırmasında katılımlı/katılımsız gözlem ve görüşme teknikleri kullanılmıştır. Elde edilen veriler tasnif edilerek nitel araştırma yöntemiyle değerlendirilmiştir.
Keywords : Çocukluk dönemi, halk inanışları, çocuk oyunları, oyuncak, Osmaniye ili

ORIGINAL ARTICLE URL