Kıbrıs’ta Araplara Satılan Türk Kızları Meselesi ve Edebî Eserlere Yansıması

Authors : Osman Yıldız

Pages : 731-746

Doi:10.55666/folklor.1732647

View : 59 | Download : 156

Publication Date : 2025-09-25

Article Type : Research Paper

Abstract :1571’den 1930’a kadar geçen sürede Kıbrıs’ta yaşayan çoğu Türklerin yaptıkları evliliklerde aradıkları ölçülerin başında tarafların Müslüman olması gelir. Bu ölçüye göre Müslüman bir Arap ile bir Türk’ün evlenmesinde hiçbir sakınca yoktur. Başlangıçta Müslüman evliliği olarak kabul gören bu evlilikler, bir müddet sonra hissedilir şekilde artar. Bunda da en büyük etken, Birinci Dünya Savaşı’nın Ada Türkleri üzerindeki olumsuz etkileridir. Yoksulluğun hüküm sürdüğü bu dönemde, bazı Türk aileleri kızlarını para karşılığında Araplarla evlendirmeye başlar. Bazı aracı şahıslar ve acenteler de devreye girerek işi ticari hale sokarlar. Giderek artan bu durum karşısında Kıbrıs Türk aydınlarının bir kısmı rahatsızlıklarını dile getirmeye başlar. Konuyla ilgili ilk rahatsızlık, 23 Ağustos 1932’de Söz gazetesine yansır. Bunu daha birçok yazı takip eder. 1938’de İsmet Konur, Kıbrıs Türkleri adlı kitabının bir bölümünü Kıbrıs’ta Araplara “satılan” Türk kızlarına ayırır. Türkiye’de basılan kitabın Kıbrıs’a girişi yasaklanır. Bu şekilde Araplara “satılan” kızlar meselesi, Kıbrıs Türkleri arasında siyasi bir iç çekişmenin malzemesi haline gelir. Özellikle Evkaf ve Kavanin seçimlerinde karşılıklı suçlamalar olur. 1945’te Mustafa Bitirim’in broşürünün yayımlanması gerilimi daha da arttırır. Bu döneme kadar yazılan kaynakların çoğunda Araplarla Türk kızlarının evlilikleri “satmak” şeklinde ifade edildiği için daha sonra yazılan eserlerin çoğunda da bu tanım kabul görür. Konu, 1986’dan itibaren roman ve hikâyelere de yansır. Kolektif belleğin bir yansıması durumunda olan bu eserlerin çoğu, yazılan ilk kaynakların etkisindedir. Gerek konuyla ilgili yazılan edebî eserlerde gerekse araştırma kaynaklarında konu ele alınırken birbirinin tekrarı durumuna düştükleri de olur. Günümüze gelindiğinde ilkin yüzlerle ifade edilen bu evliliklerin sayısı, abartılarak dokuz binlere ulaşır. Bu tekrarlar ve abartılar internet üzerinden de işlenir. Bu işleniş esnasında oluşturulan olumsuz imajlar vasıtasıyla olumsuz algılar da artar. Konunun işleniş şekli, zamanla Kıbrıs Türk halkının vicdanını ve millî gururunu incitir niteliktedir. Dolayısıyla meselenin arşiv kaynaklarından detaylı bir şekilde taranarak, tüm gerçeğiyle açığa çıkartılmasında yarar vardır. Bu çalışmada oluşturulan bu imajların, ilk kaynaklardan günümüze kadar hangi süreç dahilinde işlendiği tespit edilirken özellikle edebî eserlere yansıması, olay örgüsü çerçevesinde ele alınarak değerlendirilecektir. Bu açıdan romanları ve hikâyeleri edebî kılan diğer unsurlara fazlaca temas edilmeyecektir.
Keywords : Filistinlilerle Evlilik, Araplara Kız Satma, Kıbrıs Türk Edebiyatı, Kollektif Bellek, Olumsuz İmaj

ORIGINAL ARTICLE URL