Nazif Paşa: Merkez-Çevre İlişkileri Bağlamında Kudüs Mutasarrıflığı ve Kabile Siyaseti

Authors : Kübra Tolak, Zekeriya Kurşun

Pages : 137-156

Doi:10.16947/fsmia.1722252

View : 27 | Download : 8

Publication Date : 2025-06-18

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale 1825-1889 yılları arasında yaşamış ve Osmanlı bürokrasisinin çeşitli kademelerinde görev almış Mehmed Nazif Paşa’nın 1867 yılı ilk Kudüs Mutasarrıflığı dönemindeki icraatlarına odaklanmaktadır. Meslek hayatının başlangıç yıllarını Serdar-ı ekrem Ömer Lütfi Paşa’nın himayesinde sürdürmüş ve mutasarrıflık, valilik ve nazırlık yapmıştır. İlki 1867 ve ikincisi 1872 yıllarında olmak üzere iki kez Kudüs Mutasarrıflığı görevinde bulunmuştur. İlk mutasarrıflığı sırasında “Kudüs Islahatı” olarak isimlendirilen süreç; Gazze, Halilürrahman ve Kudüs’te bulunan konar göçer kabilelerden çeşitli vergilerin tahsil edilmesi için yürütülen çalışmaları ifade etmektedir. Bu çalışmalar sonucunda aşiretlerden devlete bağlılık taahhütnamesi alınmıştır. Bir bakıma çevredeki bir grup ile merkezin sözleşmesi olarak nitelendirilmesi mümkün olan bu taahhütname, uygulamaya sokularak pratiğe aktarılmıştır. Ayrıca Mehmed Nazif Paşa; ilk Kudüs mutasarrıflığı sırasında mülkî ve askerî alanda çeşitli düzenlemeler yaparak dönemin merkez- çevre ilişkilerinin tesisinde önemli roller üstlenmiştir. Bu makale, Nazif Paşa’nın doğrudan bir biyografisi olmayıp daha ziyade merkezî idarenin etkisini artırmak için bölgede aldığı tedbirleri, ağırlıklı olarak arşiv belgeleri ışığında incelemektedir.
Keywords : Mehmed Nazif Paşa, Kudüs ıslahatı, Gazze, aşiretler, vergi tahsili

ORIGINAL ARTICLE URL