Tasavvuf’ta “Fakr” ve “Gınâ” Tartışmasına Dâir Bir Risâle: İbrahim Fasîh el-Haydarî’nin Şifâü’l-milel ‘an dâi’l-kesel İsimli Risâlesinin Mehmed Zihni Efendi Tercümesi

İbrahim Fasîh el-Haydarî (ö. 1300/1882), Nakşibendiyye tarîkatına mensup Osmanlı âlim, ârif ve ediplerinden biridir. İslâmî ilimlerin yanı sıra edebiyat ve tarih alanlarında da çalışmaları bulunan Fasîh el-Haydarî, bu özelliği sebebiyle sosyal meselelerin çözümü için de gayret göstermiştir. Bu makale içerisinde neşredeceğimiz Şifâü’l-milel ‘an dâi’lkesel isimli risâlesi onun bu yönünü ortaya koymaktadır. Risâlede, Müslüman milletlerin geri kalış sebebi olan tembellik problemini ele almakta ve bu problemin çaresi olarak çalışmanın önemi üzerinde durmaktadır. İbrahim Fasîh el-Haydarî’nin risâlesinin neşri vesilesiyle hazırladığımız bu makale bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Girişte, müellif hakkında kısa bilgi verdikten sonra risâlenin yazılma amacı ve öneminden bahsettik. Ayrıca Arapça aslıyla beraber Türkçe tercümeyi muhtevî nüshanın nerede bulunduğunu açıkladık. Birinci bölümde risâlede ele alınan konuları ana hatlarıyla değerlendirdik. İkinci bölümde ise risâlenin Mehmed Zihni Efendi (ö. 1913) tarafından yapılan Türkçe tercümesini tahkikli olarak neşrettik. Yaptığımız neşirde basit transkripsiyon usulünü uyguladık. Buna göre Arapça ve Farsça kelimeleri orijinal haliyle yazdık. Türkçe kelimeler ve eklerin ise günümüzde kullanılan şekillerini tercih ettik. Risâlede müellifin çeşitli eserlerden yaptığı alıntıların kaynaklardaki yerlerini tespit edip bunları dipnotlarda gösterdik.