İğne Oyacılığındaki Değişimin Etnometodolojik Analizi

Authors : Mahmut Delen

Pages : 365-381

Doi:10.16947/fsmia.1722311

View : 35 | Download : 9

Publication Date : 2025-06-18

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk el sanatlarının dünyada müstesna bir yere sahip olduğu söylenebilir. Buna vesile olan ise Türklerin millet olma şuurunu çok erken dönemlerde keşfederek medeniyet tasavvurunu kendi ruh dünyalarına uygun biçimde ortaya koymuş olmalarıdır. Zengin kültürel verim çeşitliliği ile insanlık birikimine önemli katkılarda bulunan Türkler, somut kültürel ögeler ile olduğu kadar somut olmayan kültürel mirasa dair üretimleri ile de özgün bir kimlik oluşturmayı başarmışlardır. Kültürel miraslar içinde hangi ürüne bakılırsa o verimin işlevselliğinin yanı sıra estetik katkılarının önemsendiği de görülür. Halkın estetik anlayışı, süsleme sanatında da kendisini açık biçimde göstermektedir. Günümüzde halen varlığını sürdüren köklü bir Türk el sanatı ürünü olan iğne oyaları da Türk kadınının pek çok duygusuna tercüman olmuştur. Kökeni çok eski zamanlara dayanan iğne oyacılığı da modern zamanlarda oluşan birtakım dönüşümlerden payına düşeni almıştır. Araştırmada bu dönüşümlerin kültürel izdüşümlerini anlamlandırmak adına Tokat Olgunlaşma Enstitüsünde iğne oyası usta öğreticileri ile yarı yapılandırılmış form vasıtası ile görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler neticesinde sanatın dünü ile bugünü etnometodoloji yaklaşımı kullanılarak mukayese edilmiştir. Bulgular ışığında yapılan değerlendirmelerde kültürel değişimin el sanatlarının hem ele alınmasında hem de icrasında büyük farklılıklar oluşturduğu öne sürülmüştür. Bu farklılıkların zaman zaman popüler uygulamalar yönünde olduğu, zaman zaman ise tekniğin gelişim ve değişimine dayandığı varsayımında bulunulmuştur. Sonuç olarak kültürel ürünlerin de çeşitli etmenler vasıtası ile dönüştüğü ortaya konulmuştur.
Keywords : Türk el sanatları, halkbilimi, örücülük, iğne oyacılığı, kültürel dönüşüm

ORIGINAL ARTICLE URL