Şiir Sanatının Tasvir Yoluyla Anlatımı: Endülüs Örneği

Yaklaşık sekiz yüzyıl Endülüs’te kalan Araplar, önceleri Doğunun kültürel mirasından beslenirken ilerleyen dönemlerde ortaya koydukları edebî faaliyetlerle şiir sanatının kendilerine özgü edebî alt yapısını oluşturmuşlardır. Gerek Arap şiirinin klasik temaları olan medih, hiciv, mersiye ve gazel türlerinde gerekse Endülüs’e özgü olan muvaşşah ve zecel gibi türlerde yoğun bir şekilde ürün verdikleri görülür. Şairler zikredilen temaların yanı sıra tasvir şiirlerine de önem vermişlerdir. Önceleri diğer şiir türlerinin içine serpiştirilen tasvir şiirleri daha sonra müstakil bir tür haline gelmiştir. Şairler başta tabiat olmak üzere çevrelerinde gördükleri her şeyi tasvir etme yoluna gitmişler ve kulağı göze çeviren hissî ve hayalî betimlemeler yapmışlardır. Bu çalışmada, şiir mefhumunu tasvir eden Endülüslü şairlerin beyitleri ele alınmıştır. Yapılan bu betimlemeler genel anlamda şiiri diğer edebî türlerden üstün tutma çabası olarak tezahür etmiştir. Teşbih sanatını kullanarak yaptıkları şiir tasvirleri son derece özgündür. Şairler kimi zaman dizelerin şekil olarak görüntüsünü kimi zaman da şiirin içerik, lafız ve mana yönlerini betimleyen şiirler söylemişlerdir.