TEPÜK FUTBOL MUDUR? XI. YÜZYIL TÜRK SPOR FAALİYETLERİNDEN "TEPÜK" OYUNUNUN MAHİYETİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Authors : İbrahim YILDIRAN

Pages : 54-62

View : 37 | Download : 56

Publication Date : 1997-02-14

Article Type : Research Paper

Abstract :XI. yüzyılda, Kaşgarlı Mahmud'un Araplara Türk dilini öğretmek amacıyla yazdığı Divanü Lügati't Türk adlı eserde, "Tepük" adı verilen bir ayak topu oyunundan bahsedilmekte ve oyun  aracı cismin yapım tekniği verilmektedir. Divan'a göre, iğ ağırşağı şeklinde dökülen kurşun  üzerine keçi kılı sarılarak imal edilen ve çocukların ayakla teperek oynadıkları Tepük, Cumhuriyet  tarihi boyunca ülkemizde yazılmış olan ve spor tarihini konu edinen hemen hemen tüm  yayınlarda, Türklerde futbol oyununun kökeni olarak yansıtılmıştır. Ancak, iğ ağırşağının  küresel değil, yassı ve yuvarlak olması ve açıklaması Arapça olan Tepük maddesinin Türkçe ve  diğer dillerdeki farklı çevirilerinde, tercümelerin, keçi kıllarının, yassı-yuvarlak kurşun kitlesinin  üzerine sarılmayıp, içinden geçirildiği biçiminde yapılması göz önüne alındığında, oyun  aracının bilinen formda bir top olmadığı, dolayısıyla, oyunun da günümüz futbol oyununun bir  prototipi olamayacağı anlaşılmaktadır. XI-XIV. yüzyıllar arasında, İran şiirinde mecazi anlamda oldukça sık kullanılan bir kavram olan Tepük ile ilgili tespit  edilebilen dörtlüklerin analizleri  de, bu cismin, matematiksel anlamda bir küre olmadığını göstermektedir. Araştırmamız, Tepük oyununun, XX. yüzyıl başlarında Uygurlarda tespit  edilen ve bir kaç delikli madeni  paranın ortasından at kıllarının sıkıştırılarak geçirilmesiyle imal edilen "Tepgüç" adlı bir  çocuk oyunu ile benzerliğini, gerek oyun aracının formu, gerekse oynanma biçimi olarak da, futbolun  değil, kökeni Asya halklarına dayandırılan badminton oyununun, ayakların raket olarak  kullanılmasıyla oynanan, arkaik bir versiyonu olabileceğini ortaya koymaktadır
Keywords : Tepük, Futbol, Köken

ORIGINAL ARTICLE URL