Ek dışmerkezlik etkisinin yapısal tasarımda Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’ne göre modellenmesi

Authors : Kaan Kaatsız
Pages : 1705-1714
Doi:10.17341/gazimmfd.1231421
View : 62 | Download : 55
Publication Date : 2025-08-21
Article Type : Research Paper
Abstract :2018 yılında yürürlüğe giren Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, çağdaş deprem mühendisliği ilkelerinin Türkiye’ye özgü deprem tehlikesi dikkate alınarak yapısal tasarım ve performans değerlendirmesinde kullanılabilmesini mümkün kılmıştır. Bu yönetmelik ile sunulan bir yenilik de depreme dayanıklı tasarımda hesaplanan ek dışmerkezlik etkisinin kat kütle eylemsizlik momentinin arttırılması ile modellenebilme imkânıdır. Bu yöntem ile mod birleştirme yönteminin uygulandığı durumlarda görece basit bir modelleme yaklaşımı ek dışmerkezlik etkisi dikkate alınabilmektedir. Bu çalışma kapsamında deprem kuvvetlerinin uygulanmasında ek dışmerkezlik etkisinin Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’nde tanımlanan iki farklıyöntem ile uygulanması gerçekleştirilen yapısal tasarımın doğrusal olmayan davranışı incelenmiştir. Plan asimetrisi bulunan çok katlı kayma çerçevesi yapıların referans tasarımlarına ek dışmerkezlik etkisi, kat burulma momentleri (tork) ve kütle eylemsizlik momentlerinin arttırılması ile ayrı ayrı uygulanmıştır. Tamamlanan tasarımların kullanılan deprem tehlikesi ile uyumlu kuvvetli yer hareketleri kümesi altında doğrusal olmayan dinamik analiz sonuçları karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, ek dışmerkezlik etkisinin klasik yöntem olan tork uygulanması ile dikkate alınarak yapılan tasarımlarda ek dışmerkezliğin hesaba katılmadığı referans duruma göre süneklik taleplerinin önemli ölçüde azaldığı, taşıyıcı eleman deplasman dağılımlarında ise bir miktar değişim olduğu tespit edilmiştir. Kat kütle eylemsizlik momentinin arttırılması ile ek dışmerkezlik etkisinin verildiği tasarımın doğrusal olmayan tepkisinin referans tasarımın tepkisi ile büyük ölçüde benzer olduğu tespit edilmiştir.
Keywords : Depreme dayanıklı tasarım, ek dışmerkezlik, asimetrik yapılar, yapısal tasarım, doğrusal olmayan analiz, Earthquake resistant design

ORIGINAL ARTICLE URL