Aralıklı tip-2 bulanık c-ortalama ile zaman serilerinin bulanık dilsel özetlemesi: BIST100 örnek hisse uygulaması

Authors : İlyas Özdoğan, Fatih Emre Boran, Oktay Yıldız

Pages : 1659-1672

Doi:10.17341/gazimmfd.1263678

View : 96 | Download : 102

Publication Date : 2025-08-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Son yıllarda büyük ilgi gören dilsel özetleme, büyük verilerden insanların anlayabileceği çıkarımlar sağlamaktadır. Dilsel özetlemenin önemli bir aşaması, verilerin ne kadar doğru yansıtıldığını gösteren doğruluk derecesinin belirlenmesidir. Bu doğruluk derecelerinin hesaplanmasında literatürde eşit bölümleme yöntemi kullanılmaktadır fakat bu yöntem verilerin yoğunlaştığı aralıkları göz ardı etmektedir. Bu çalışmada, verilerin yoğun olarak yer aldığı aralıkları dikkate alarak bulanık kümeleri dağıtan Aralıklı Tip-2 Bulanık C Ortalama (AT2BCO) bölümleme yöntemi önerilmektedir. Önerilen yöntem ile aralıklı tip-2 bulanık kümeler oluşturulmuş, bulanık kardinalite tabanlı olasılık ve olabilirlik temelli yaklaşımlar kullanılarak dilsel özetlerin doğruluk dereceleri hesaplanmıştır. Önerilen yaklaşım adım adım açıklanmış ve literatürde kullanılan eşit bölümleme yöntemi ile sonuçları karşılaştırılmıştır. Önerilen AT2BCO bölümleme yöntemi, Borsa İstanbul\\\'da (BIST) işlem gören üç hisse senedine ait son on yıllık dönemi kapsayan finansal zaman serilerine uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar, literatürde yer alan eşit bölümleme çalışmalarına göre daha kararlı sonuçlar ürettiğini göstermektedir.
Keywords : Dilsel Özetleme, Aralıklı Tip-2 Bulanık C-Ortalama, Veri Madenciliği, Zaman Serileri

ORIGINAL ARTICLE URL