Mimari tasarım pratiklerinde biyomimesis ve biçimsel taklit arasındaki farklılıklar

Authors : Saruhan Korkmaz, Özge Gündem

Pages : 1573-1588

Doi:10.17341/gazimmfd.1519180

View : 217 | Download : 175

Publication Date : 2025-08-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Endüstri devrimini takiben çeşitlenen mimarlık söylemleri arasında 21. yüzyıldan itibaren popülerleşmeye başlayan biyomimesis, doğa ve mimarlık ilişkisine tasarım boyutunda yenilikçi bir perspektif sunmasına rağmen kişisel, çevresel, ekonomik, siyasi vb. birçok nedenden ötürü ilkelerini teori ve pratikte yansıtamamaktadır. Biyomimesisin ilkelerini yansıtamadığı durumlarda biçimsel taklitle arasında ayrım yapmak zorlaşırken, kavramlar arasındaki sınır, muğlak bir hal almaktadır. Çalışmanın temel amacı; biyomimesis ve biçimsel taklidin arasındaki farkın anlaşılmasını güçleştiren benzerliklerin netleştirilmesi ve biyomimesis özelinde doğa merkezli tasarımların teorik ve pratik alanlardaki etkinliğinin artırılmasıdır. Araştırmada sonuç odaklı bir yaklaşım olan biçimsel taklit ile süreç ve gözlem odaklı bir yaklaşım olan biyomimesis arasındaki sınırların netleştirilmesi için kavramlar özelinde fark yaratan değerlendirme kriterleri belirlenmiş olup; bu muğlak sınır, yapı kabuğunda canlı formunun net olarak okunabildiği 12 farklı yapı örneği üzerinden algı, dinamizm, iç-dış ilişkisi, enerji ve kaynak verimliliği ve çevre ile uyum parametreleri doğrultusunda analiz edilmiştir. Yapılan değerlendirmede, tasarım aşamasında doğal süreçlerin yeterli düzeyde incelenmediği veya anlaşılamadığı durumlarda doğadaki formun tasarıma entegre edilmesinin biçimsel taklitten öteye geçemediği, hayvansı ve bitkisel biçimlenişlerin biyomimesisin tasarım ilkelerine en uygun yaklaşımlar olduğu ve gözlem, süreç, tekrar, bütünlük, uyum faktörleri üzerinden biyomimesis ve biçimsel taklidin net olarak ayrıştırılabileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords : Biyomimesis, Biçimsel Taklit, Doğa Merkezli Yaklaşımlar, Mimarlık ve Doğa İlişkisi

ORIGINAL ARTICLE URL