Ünye Cevizdere taşkın afetinin taşkın yayılım ve tehlike haritaları ile incelenmesi

Authors : Abdülbaki Hacı, İsmail Bilal Peker, Abdülkadir Uzun, Ecem Yıldız, Sezar Gülbaz

Pages : 2205-2218

Doi:10.17341/gazimmfd.1539636

View : 283 | Download : 367

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Ordu ili Ünye ilçesindeki Cevizdere’de 8 Ağustos 2018’de meydana gelen taşkını inceleyerek farklı tekerrür periyotları için taşkın tehlike haritaları üretmeyi ve olası taşkınlara karşı yapısal önlemleri değerlendirmeyi amaçlar. Modelin kalibrasyon ve validasyon için 2016 ve 2018 taşkınları kullanılmıştır. WMS, HEC-HMS ve HEC-RAS ile hidrolojik ve hidrolik modellemeler yapılmıştır. Önce, havzadaki yağış-akış ilişkisi HEC-HMS ile saatlik adımda gözlenen yağışlar kullanılarak modellenmiştir. Kalibrasyon 8–9 Ağustos 2018, validasyon 28–30 Mayıs 2016 verileriyle yapılmış; Nash-Sutcliffe (NS) verimlilik katsayıları sırasıyla 0,78 ve 0,57 bulunmuştur. Ardından HEC-RAS ile 2018 olayı simüle edilmiş, farklı tekerrür periyotları için taşkın yayılım alanları, akım hızı ve su derinliği dağılımları elde edilerek tehlike haritaları üretilmiştir. 8 Ağustos 2018’de tahmin edilen yayılım alanı 3,51 km2 iken, 500 yıllık taşkın için 8,56 km2’ye ulaşmaktadır. Analizler, mansap kesimdeki dere yatağında yapılaşma kaynaklı değişimlerin taşkının etkisini ve yayılımını belirgin biçimde artırdığını göstermektedir. Sonuç olarak, 50, 100, 200 ve 500 yıllık taşkınların neden olacağı zararları azaltmaya yönelik bir yapısal önlem önerilmiştir. Ayrıca, taşkın modelleme ve önleme çalışmalarında eski dere yatağı güzergahlarının ve geçmiş yıllara ait yerleşim planlarının mutlaka dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır.
Keywords : Ünye Havzası, taşkın yayılım ve tehlike haritası, taşkın koruma önlemleri, HEC–HMS, HEC–RAS

ORIGINAL ARTICLE URL