Yenişehirli Avnî Bey’in Bî-Haber Redifli Gazellerinin “Vahdet-i Vücut” Bağlamında Değerlendirilmesi

Authors : Başak Derin
Pages : 134-150
Doi:10.71353/gunaad.1777750
View : 85 | Download : 74
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışmada Yenişehirli Avnî Bey divanında yer alan “bî-haber” redifli üç gazelin tasavvuf terminolojisinde yer alan “vahdet-i vücût” felsefesi bağlamında incelenmesi konu edilmiştir. XIX. yüzyılın önemli şairlerinden olan Yenişehirli Avnî Bey’in divanında tasavvufi duyuş ve düşünüş tarzında kaleme alınmış pek çok şiire rastlanmaktadır. Tasavvufun temel taşlarından olan vahdet, kesret ilişkisi ve devamında gaflet uykusu gibi kişinin dünyevi zevklere dalıp maneviyatı unutması gibi durumlar şairler tarafından gözlemlenerek şiirlerde konu edilmiştir, özellikle XIX. yüzyıl şairi Yenişehirli Avnî Bey bu durumu şiirlerine başarıyla yansıtmıştır, çalışmada şairin tasavvufi duyuş ve düşünüş tarzında yazılan şiirlerinin beyitleri üzerinde durulmuştur. Mevlevî tarikatına mensup olan şairin, şiirlerinde tasavvufi söylemlere başvurduğu ve “vahdet-i vücût” felsefesini ele aldığı görülmektedir. Çalışmada divanda bulunan “bî-haber” ortak redifli üç gazel “vahdet-i vücût” felsefesi bağlamında değerlendirilmiştir. Yenişehirli Avni Bey’in tasavvufi duyuş ve düşünüş bağlamında şiirler kaleme aldığı, vahdet-i vücût felsefesini benimsediği tespit edilmiştir. Çalışmada söz konusu edilen üç gazelin “vahdet-i vücût” felsefesi bağlamında değerlendirilmesi incelemenin amacını yansıtmaktadır. Çalışmada öncelikle “vahdet-i vücût” terimi üzerinde durulmuştur. Terimin anlamı detaylı bir şekilde açıklanmış, pek çok tespit ve değerlendirmelerde bulunulmuştur. Daha sonra ise Yenişehirli Avnî Bey’in hayatı, edebî kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın temelini oluşturan inceleme kısmında ise divanda yer alan “bî-haber” redifli gazeller “vahdet-i vücût” bağlamında değerlendirilmiştir. Sonuç olarak bu çalışmanın edebî eserlerde tasavvufi bağlamda tespit ve değerlendirmeler yapma hususunda alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Keywords : Klasik Türk Edebiyatı, , Yenişehirli Avni Bey, , Tasavvuf Edebiyatı, , Vahdet-i Vücut, , Bi-haber

ORIGINAL ARTICLE URL