Fevzi (Çakmak) Paşa’nın İstanbul’un İşgali ile İlgili Değerlendirmesi

Authors : Neslihan Bolat Bozaslan
Pages : 293-307
Doi:10.71353/gunaad.1808728
View : 59 | Download : 57
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Mondros Mütarekesi’nin ardından 13 Kasım 1918 tarihinde fiilen(aslında ekonomik, askeri, siyasi ve psikolojik) işgal edilen Osmanlı Devleti’nin başkenti, 16 Mart 1920 tarihinde Meclisi Mebusan’ın basılması ile resmen işgal edilmiştir. Bu işgal, gerek İstanbul’da gerekse Anadolu’da büyük yankı uyandırmıştır. İşgal sırasında iktidarda bulunan Salih Paşa Hükümeti de Milli Mücadele’ye karşı ılımlı bir tutum sergilemiştir. Özellikle Harbiye Nazırı Fevzi Paşa, Salih Paşa Hükümeti’nde Milli Mücadeleye destek olanların başında gelmiştir. Anadolu’ya silah kaçırılması, Milli Mücadele taraftarı komutanların Anadolu’ya tayini gibi işler yaparak Milli Mücadele lehine çalışmıştır. Diğer taraftan Anadolu’da başlayan Milli Mücadele hareketinin temsilcileri Mustafa Kemal Paşa ile birlikte 27 Aralık 1919 tarihinde Ankara’ya gelmiş, işgal güçlerinden uzakta tam bağımsız milli bir meclis kurmak için çalışmalara başlamıştır. Bunun için doğru zaman beklenirken, İstanbul’un resmen işgali milli meclisin kurulmasına zemin hazırlamıştır. Buradan hareketle 23 Nisan 1920 tarihinde TBMM kurulmuştur. O sırada İstanbul’da bulunan Fevzi Paşa, işgal sürecince işgal güçlerinin eylemlerine bizzat şahit olmuş, işgalden kısa bir süre sonra Ankara’ya geçmiştir. Ankara’ya varınca mecliste alınan karara binaen 27 Nisan 1920 tarihinde TBMM kürsüsünde bir nutuk irad etmiştir. Bu nutkunda, şahit olduğu olayları, işgal sırasında Harbiye Nezareti’nin durumunu, Padişahla görüşmesini, İtilaf devletlerinin taleplerini, meclisin basılması sırasında İngilizlerin kötü muamelelerine değinmiş ve Anadolu’ya geçmek için neden beklediğini anlatmıştır. Fevzi Paşa’nın Ankara’ya gelişi Mustafa Kemal Paşa tarafından memnuniyetle karşılanmış ve yaptığı konuşmanın basılıp dağıtılmasını istemiştir. Fevzi Paşa’nın gelişi halkı da sevindirmiş, moralini artırmıştır. Bu çalışmada Fevzi Paşa’nın TBMM kürsüsünde yaptığı İstanbul’un işgali ilgili değerlendirmesi konu edilmiştir.
Keywords : İstanbul’un İşgali, Fevzi (Çakmak)Paşa, TBMM, Milli Mücadele, Ankara

ORIGINAL ARTICLE URL