BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDA İTTİHAT ve TERAKKİ HÜKÜMETLERİNİN ALDIĞI İKTİSADİ TEDBİRLER ve UYGULAMALAR: SAVAŞ EKONOMİSİ EKSENİNDE BİR DEĞERLENDİRME

Authors : Lütfi ARSLAN

Pages : 2321-2340

Doi:10.21547/jss.1086605

View : 36 | Download : 12

Publication Date : 2022-10-19

Article Type : Research Paper

Abstract :Savaş kavramı, askeri ve siyasi yönü kadar toplumsal hayatı etkileyen ekonomik yönüyle de ön plana çıkmaktadır. Sanayi İnkılabının savaş sektörüne uygulanması ile şekillenen XIX ve XX yüzyıldaki değişim ve dönüşüm, dünyanın o güne kadar görmediği ilk büyük harbin 1914’te patlak vermesine yol açmıştır. Harpler, I. Dünya Harbi ile sosyal ve iktisadi hayatın baştan sona düzenlenmesini gerekli kılmıştır. Bu durum savaş ekonomisine yönelik yeni tedbirlere yol açmıştır. Osmanlı Devleti I. Dünya Harbi’nin getirdiği askeri tedbirler yanında, harbin sürekliliğini sağlamak, toplumsal ihtiyaçları karşılayabilmek ve en önemlisi ulusal çıkarları korumak adına bazı tedbir ve uygulamaları hayata geçirmiştir. Bu kapsamda savaş ekonomisine yönelik olarak olağanüstü harp masraflarını karşılamak için Balkan Harbi Döneminde çıkarılan “Harp Vergisi” alınmaya devam etmiştir. Ayrıca ordunun finansmanını sağlamak amacıyla İttihat ve Terakki Hükümeti tarafından “Tekalif-i Harbiye Kanunu” çıkarılmıştır. Bununla halkın ihtiyaç fazlası ürünlerine el konulması kararlaştırılmıştır. Bunun yanında memur maaşlarının yarısının ödenmesi, Almanya ve Avusturya-Macaristan’dan borç alınması, emisyon, devlet tahvili satma, kapitülasyonların kaldırılması diğer uygulamalar arasındadır. Ticaret odası ve bankaların isteği üzerine iç ve dış borç ödemeleri ertelenerek, yiyecek maddeleri ve hayvan ihracatı durdurulmuştur. Bu çalışmada İttihat ve Terakki Hükümeti’nin I. Dünya Harbi’nde savaş ekonomisine yönelik aldığı tedbir ve uygulamalar arşiv belgeleri ve araştırma eserler ekseninde ele alınmıştır.
Keywords : Ekonomik, Harp, Tahvil, Tedbir, Uygulama

ORIGINAL ARTICLE URL