Dîvânu Lugâti’t Türk’te Harp Tasavvuru

Authors : Fatih Köse, Recep Koçak

Pages : 901-913

Doi:10.21547/jss.1410682

View : 76 | Download : 49

Publication Date : 2024-07-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Kaşgarlı Mahmud’un Dîvânu Lugâti’t Türk adlı eseri, Türkçenin ilk sözlüğü olmasının yanında, Türk kültür tarihi içerisinde birçok kavramı barındırması hususunda da önem arz etmektedir. Bu öneme binaen, keşfedildiği 20. yüzyılın ilk çeyreğinden günümüze kadar birçok çalışmaya konu olmuştur. Türk dilinin söz varlığı içerisinde; Türk boylarının ağız özelliklerinden Türk boy ve alt boylarına; 11. yy. Türk dünyası şehir, kasaba, köy, akarsu, göl ve dağ adlarından kişi adlarına; halk edebiyatı ürünlerinden gelenek ve göreneklere; halk hekimliğinden Türk savaş terminolojisine kadar birçok kavramı ihtiva eden eser, çok geniş perspektiften değerlendirilebilecek bir başucu kitabı mahiyetindedir. Kelimelerin anlamlarıyla birlikte kayıt altına alındığı salt kelime deposu değil, aksine terminolojik bütünlüğün sinematografik bir anlatım üslubuyla verilmesi hususunda yüzyılları Türk kültür ekolojisi çatısı altında bağdaştıran bir bileşke kabı görünümündedir. Bu bağlamda; 11. yy. Türk harp geleneği içerisinde büyük bir askerî terminolojinin mevcudiyetini, tam teşekküllü ordu yapılanmasından askerî strateji ve uygulamalara kadar birçok kelime, kavram ve örneği sinematografik bir üslupla ortaya koyduğumuz çalışmada; Dîvânu Lugâti’t Türk’te yer alan savaş sahnelerinden hareketle Türk harp tasavvuru incelenmiş; harp öncesi, harp sırası ve harp sonrası olmak üzere kronoloji yöntemi izlenerek 11. yy. Türk savaş sanatı ortaya konulmuştur. Sonuç olarak çalışmada, 11. yy. askerî teşkilat mekanizmasına ait tasavvurlardan hareketle dünya tarihinde kültür ve medeniyetin inşası bağlamında harp sanatı ve felsefesinin başında gelen Türk milletinin siyasi ve askerî başarısının tesadüfi olmadığı görülmüştür.
Keywords : Dîvânu Lugâtit Türk, Türk harp sanatı, Türk savaş sanatı, askerî kavramlar, askerî terminoloji

ORIGINAL ARTICLE URL