Sîbeveyhi’nin el-Kitâb Adlı Eserinde Konu Tertibi ve ‘Âmilin Etkisi

Authors : İbrahim GÜNGÖR

Pages : 441-476

View : 35 | Download : 9

Publication Date : 2022-12-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makalede, Sîbeveyhi’nin el-Kitâb adlı eserinde konuların tertip sistemi ve ‘âmil faktörünün bu husustaki etkisi üzerinde durulmuştur. Konuların belli kriterler doğrultusunda tanzim edilmesi, müellifin benimsediği nahiv mantığını yansıtması ve ilgili konuların hem daha kolay hem de doğru bir şekilde anlaşılması açısından büyük önem arz etmektedir. el-Kitâb, Arap gramerine dair günümüze ulaşan ilk kapsamlı eser olması hasebiyle birçok açıdan olduğu gibi konu tertibi bakımından da incelenmiştir. Araştırmalar sonucunda konuların belli esaslara dayalı tertip edilip edilmediği konusunda iki farklı görüş ön plana çıkmıştır. Çünkü Sîbeveyhi, asli ya da tâli olduğuna bakmaksızın her meseleyi ayrı birer bap olarak ele almıştır. Konular arasındaki ilişkiyi de daha çok meseleler bağlamında değerlendirmiştir. Bu nedenle aynı ana konuya ait birçok meseleyi ardışık bir şekilde değil muhtelif konular arasında ele almıştır. Nahiv konularının tertibinde etkili olan birçok faktör bulunmaktadır. Bunlardan biri de ‘âmil faktörüdür. Bu bağlamda biz de çalışmamızda el-Kitâb’ın konu tertibinde ‘âmil faktörünün etkisini ele aldık.
Keywords : Sîbeveyhi, Konu Tertibi, `Âmil, el Kitâb

ORIGINAL ARTICLE URL