ORTAYA ÇIKIŞINDAN BASTIRILMASINA KADAR PONTUS AYAKLANMASI

Pontus kavramı ve teorisi, köklerini Yunan bağımsızlığı ekseninde şekillenen Megali İdea Projesi içerisinde barındırmaktadır.  Yunan yayılmacılığını esas alan ve saldırgan bir politika güden bu teori, ilk defa 1844’de Yunan Parlamentosu’nda gündeme getirilmiştir. Yunanistan’ın bu kapsamda başlattığı açık/gizli faaliyetler, 1904 senesinde Merzifon Amerikan Koleji’nde kurulan Pontus Derneği ile pratiğe dönüştürülmüştür. Hareket, mütareke sonrasında ivme kazanmış, ancak Milli Mücadele sürecinin adli ve askeri unsurların devreye sokulmasıyla bastırılıştır. Pontus sorunu, Lozan Konferansı çerçevesinde imzalanan mübadele sözleşmesiyle, bölgede bulunan tüm Rumların Yunanistan’a göç ettirilmesiyle sonuçlanmıştır. Bu makalede, kökleri XV. yüzyıla kadar giden Pontus Devleti fikrinin nasıl ortaya çıktığı ve Mütareke sonrası Pontus Kalkışması’na karşı yürütülen sivil ve askeri mücadelede Merkez Ordusu ve İstiklal Mahkemelerinin rolü ortaya konulmaya çalışılacaktır.