ALTIN ORDA DEVLETİ’NDE YERLEŞİK HAYATIN İLK İZLERİ: SARAY ŞEHRİ

Authors : Fatih BOSTANCI

Pages : 229-240

Doi:10.53718/gttad.899451

View : 42 | Download : 15

Publication Date : 2021-07-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Çinggiz Han Moğol kabilelerini bileştirip devletini tesis ettikten sonra hanlığının on dördüncü yılında Batı Seferlerini başlattı. Bu seferler oğlu Cuci Han’ın kumandasında Cebe ve Sübütey Noyanların yardımlarıyla Moğol Devleti’nin Kuzey Batısı’na yapıldı. Seferler başarıyla tamamlanmış bunun sonucunda Azerbaycan topraklarını da içine alan batı toprakları Cuci Han’a bırakıldı. Çinggiz Han’dan önce ölen Cuci Han’ın topraklarına oğlu Batu Han ve kendisinden sonra gelenler sahip çıktılar. Çinggiz Han’ın ölümünden sonra Moğol Devleti’nin başına geçen Ögedey Han zamanında İkinci Batı Seferleri başlatıldı. Bu seferler yine Cuci Ulusu’nun komutasında gerçekleşti. Bu kez Moğol ordularının başında Batu Han ve yanında Cebe ve Sübütey Noyan yer aldı. İkinci Batı Seferleri neticesinde büyük bir alana yayılan Moğol Devleti, Rusya topraklarının büyük bir kısmını da ele geçirdi. Batu Han bu sefer sonucunda dedesi Çinggiz Han hayatta iken kendisinden elde etmiş olduğu Altın Busagalı Ak-Orda’nın temellerini Rusya topraklarında bulunan bugünkü Aktübe bölgesinde Saray adını verdiği şehirle attı. Batu Han Saray şehrini ilk kurduğu zaman Büyük Moğol Devleti’nin Kara-Kurum’daki Ordası’na benzer bir yapıda kurdu. Şehirleşme adına önemli teşebbüsleri olan Batu Han’dan sonra gelişim ve genişlemeye önem veren kardeşi Berke Han hükümdar oldu. Altın Orda şehirleri, bozkır kültürünün etkilerini üzerinde barındırdığı gibi, diğer taraftan burada yerleşik olan Bulgar medeniyetinin de şehirleşme kültüründen önemli derecede etkilenmiştir. Nitekim ilk Moğol seferlerinde Bulgarlar ortadan kaldırılmasına rağmen şehirleşme ve kültürel faaliyetleri önemli ölçüde varlığını korumuştur. Bu çalışmada Altın Orda Devleti’nin bozkır kültüründen yerleşik hayata geçişlerinin ilk emareleri olan şehirleşme hakkında bilgi verilecektir. Özelde Berke Han döneminde Saray şehrinin yapısı ve şehirdeki sosyo-kültürel yaşam incelenecektir.
Keywords : Moğollar, Altın Orda Devleti, Saray Şehri, Kent

ORIGINAL ARTICLE URL