GAZNELİ MAHMUD’A VERİLEN SEYFÜ’D-DEVLE LAKABININ KILIÇ MOTİFLİ SİKKELER ÜZERİNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

Unvan ve lakap kullanmak, Ortaçağ Türk-İslam dünyasında çok eski bir gelenektir. Hükümdarlar kendilerine verilen unvan ve lakapları çok önemserlerdi. Bu araştırmada Gazneli Mahmud’un Seyfü’d-devle lakabı üzerinde durulacaktır. Sultan Mahmud, otuz üç yıllık hükümdarlık hayatı boyunca dinî, siyasî ve askerî anlamlar içeren unvan ve lakaplar almıştır. Aldığı unvan ve lakaplar genellikle tâbi olduğu iki makam tarafından verilmiştir. Bu unvan ve lakapların kimisi sipehsâlâr ve vali olarak hizmet ettiği Sâmânî hükümdarlarından kimisi de Abbâsî Halifesi Kâdir-Billâh tarafından verilmiştir. Ele aldığımız Seyfü’d-devle lakabı ise kendisine H.384/M.994 yılında tâbi olduğu Sâmânî hükümdarı II. Nûh b. Mansûr tarafından verilmiştir. Bunun en güzel kanıtı birinci elden kaynak olan nümismatik verilerdir. Nümismatik kaynaklar tarihi olaylar ile yakından ilgilidir. Bunun için Sultan Mahmud’a ait olan kılıç motifli on dokuz tane sikke ele aldık. Gazneli Mahmud’un tahta geçiş süreci hakkında bilgi verildikten sonra tespit edilen bu sikkeler üzerindeki kılıç motifi ve Seyfü’d-devle lakabı tahlil edilecektir.