BERNİER VE MANUCCİ`NİN GÖZÜYLE EVRENGZİB`İN TAHT MÜCADELESİ: SAMUGARH SAVAŞI

Authors : Enes Fırat Önel

Pages : 415-430

Doi:10.53718/gttad.1647294

View : 51 | Download : 50

Publication Date : 2025-05-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Avrupalıların Orta Çağ’dan itibaren Asya’ya gönderdiği seyyahlar, yalnızca keşif amacı taşımakla kalmayıp siyasi, ekonomik ve kültürel hedeflerin bir parçası olarak hareket etmişlerdir. XIII. yüzyılda Moğolların yükselişi ve batıyı tehdit eder konuma gelişi, Avrupa’nın doğuya olan ilgisini artırırken, başta papalık olmak üzere Avrupa halkları, Moğol hanlarını Hıristiyanlığa davet etmek ve askeri güçlerini anlayabilmek amacıyla diplomatik elçiler göndermiştir. Marco Polo, Plano Carpini ve Willim Rubruck gibi isimler doğunun ekonomik potansiyelini keşfederken aynı zamanda istihbarat toplama misyonu da üstlenmişlerdir. XV. ve XVI. yüzyıllarda coğrafi keşiflerle birlikte, Portekiz, Hollanda, İngiltere gibi denizci devletler, Hindistan ve Çin gibi zengin ticaret merkezlerine ulaşmak için deniz güzergahları keşfetmiş, söz konusu keşif bölgeye misyoner, diplomat ve tüccarlar göndererek yerli halkın siyasi, askeri, kültürel ve ticari açıdan tanınmasını sağlamışlardır. XVII. yüzyılda François Bernier ve Niccolao Manucci gibi seyyahlar, Avrupa’nın ticaret ve misyonerlik amaçları ışığında Babürlü topraklarına gelmişlerdir. Bernier ve Manucci’nin Babürlü Devletini gözlemleyerek siyasi, askeri ve kültürel açıdan kayda aldıkları bilgiler, Hindistan’daki bu büyük Türk Devletinin içinde bulunduğu taht mücadelesinin ana kaynaklarından ikisini teşkil etmiştir. Babürlü Devletinin en önemli dönüm noktalarından biri olan Şah Cihan’ın oğulları arasındaki taht mücadelesi, Evrengzib’in askeri ve diplomatik kabiliyetinin ön plana çıktığı Samugarh Savaşıyla kırılma noktasına ulaşmıştır. Evrengzib, kardeşleri Dârâ Şükûh, Murad Bahş ve Şah Şuca ile mücadele etmiş, özellikle Dârâ Şükûh ile olan rekabeti büyük bir savaşın fitilini ateşlemiştir. Evrengzib, Samugarh öncesinde, Dermet Savaşında elde ettiği başarıya ek olarak diplomatik manevralarla ordusunu güçlendirirken, Dârâ Şükûh ise ordusunun nicelik üstünlüğüne güvenmiştir. Ancak Dârâ Şükûh’un ordusunda askerlik deneyimi olmayan unsurların bulunması ve iç uyumsuzluk, Evrengzib’in savaşta ve diplomaside ön plana çıkmasını sağlamıştır. Samugarh’ta gerçekleşen savaşta, Evrengzib’in stratejik hamleleri ve Dârâ Şükûh’un ordusundaki Evrengzib yanlısı askerlerin faaliyetleri, savaşın kaderini belirlemiştir. Tüm bu sebepler, babasının hastalığından faydalanıp kardeşlerini alt etme çabası içerisinde olan Dârâ Şükûh’un yenilgisini hızlandırmıştır. Dermet ve Samugarh’ta aldığı zaferlerle gücünü pekiştiren, babasını ise Agra’da hapseden Evrengzib, taht mücadelesi boyunda yanında tutup görünürde ittifak kurduğu kardeşi Murad Bahş’ı, bir fil üzerine bağlayıp ikonik bir şekilde saf dışı bırakmıştır. Evrengzib, tüm rakiplerini ortadan kaldırarak Babürlü tahtına oturmuş ve uzun yıllar sürecek hükümdarlığını ilan etmiştir. Samugarh Savaşı, sadece bir savaş değil, aynı zamanda Babürlü yönetim anlayışında ve taht mücadelelerinde entrika ve stratejinin belirleyici olduğunu gösteren bir olay olarak tarihe geçmiştir.
Keywords : Hindistan, Babürlü, Evrengzib, Samugarh, Dara Şükuh

ORIGINAL ARTICLE URL