ARSLAN BESÂSÎRÎ İSYANI VE BU İSYANIN SELÇUKLU-ABBASÎ-FATIMÎ DEVLETLERİ EKSENİNDE BÖLGE KADERİNE OLAN ETKİLERİ

Authors : Sedat Bilinir

Pages : 695-710

Doi:10.53718/gttad.1718142

View : 107 | Download : 112

Publication Date : 2025-09-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Arslan Besâsirî isyanı yalnızca Abbasi Devleti’ne karşı yapılmış bir isyan olarak görülse de Selçuklu Devleti, Fatımi Devleti ve bölge emirliklerini de doğrudan etkileyen bir isyan olmuştur. Ayrıca Selçuklu Devleti Bünyesinde oluşan İbrahim Yınal isyanının da teşvikçisi konumundadır. Henüz daha yeni kurulmuş olan Selçuklu Devleti’nin ilk hükümdarı Tuğrul Bey döneminde meydana gelen bu gelişmeler, kısa sürede Selçuklu Devleti’nin beka meselesi haline geldi. Selçuklu Devleti, Fatımi Devleti’nin ciddi miktarda silah, para ve asker yardımları ile desteklediği bu isyanlardan hem kendisi için hem de Abbasi Devleti için mücadele etmek durumundaydı. Olası bir olumsuz gelişme, henüz yeni kurulmuş olan Selçuklu Devleti’ni yıkılmanın eşiğine getirebilecek seviyede idi. Aynı şekilde, devletin merkezi olan Bağdat’ı ve tahtını kaybetmiş olan Abbasi Halifeliğinin de sonunu getirebilirdi. Tüm bu kritik varsayımların neticesinde Selçuklu Devleti bu isyanlardan başarılı bir şekilde çıktı ve hem bölgede hem de İslam dünyasında saygınlığı ve otoritesi artmış bir devlet konumuna ulaştı. Bundan sonraki süreçte de Halifeliğin en büyük destekçisi olma vasfına sahip oldu. XI. Yüzyılın başlarında İslamiyet’i kabul eden Selçuk oğullarının, devlet kurduktan sadece 18 yıl sonra İslam ülkelerinin ve halifeliğin koruyucusu vasfına ulaşması, isyanın sonuçları arasında vurgulanması gereken bir diğer önemli husustur. Bu açıdan bakıldığında iki tehlikeli isyanı içerisinde barındıran bu olay silsilesi aslında İslam dünyası için de bir kırılmanın ve güç dengesinin değişmesine vesile olabilecek seviyedeydi.
Keywords : Besâsîrî, Selçuklu, Abbasi, Fatımi, İsyan.

ORIGINAL ARTICLE URL