KUTSAL TOPRAKLARIN KURTARILMASINDA MEMLÛK ENGELİ: FIDENZIO DA PADOVA, KORYKOSLU HAYTON, JACQUES DE MOLAY VE FOULQUES DE VILLARET’NİN HAÇLI SEFERİ PROJELERİ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR DEĞERLENDİRME

Authors : Muhittin Çeken

Pages : 745-758

Doi:10.53718/gttad.1718493

View : 74 | Download : 85

Publication Date : 2025-09-29

Article Type : Research Paper

Abstract :1291’de Akkâ’nın “düşüşünden” sonra Hristiyan Batı’nın yaklaşık iki asırlık Haçlı Seferleri serüveni fiilen sonra erdi. Kıbrıs ve Kilikya Ermeni krallıkları dışında Latinlerin söz sahibi olabileceği bir alan kalmadı. En önemlisi de seferlerin temel motivasyon kaynağı olan Kutsal Topraklar kaybedildi. Bu sonuç, Hristiyan Batı Dünyası için sürpriz değildi; belki ama her halükârda toplum üzerinde yarattığı etki, hayal kırıklığı şeklinde oldu. Bunu telafi etmek, Katolik Kilisesinin önceliği arasındaydı ve Papalığın buna dair bazı tasarrufları vardı. Nitekim Kutsal Toprakların kurtarılması ve Yakın Doğu’da Latin hâkimiyetinin yeniden tesisi için Papalığın harekete geçmesi çok uzun sürmedi. Bu noktada atılan ilk adım, seferlerin teorik çerçevesini çizmekti. Uzun süre Doğu’da bulunmuş, bölgenin siyasî, fizikî, dinî ve sosyo-ekonomik yapısı hakkında derin malumata sahip Fidenzio da Padova, Korykoslu Hayton ve askerî tarikatların üstad-ı âzamları Jacques de Molay ile Foulques de Villaret, Papalığın arzuladığı başarılı sefer projesine katkı sağlayabilecek ideal kişiler arasındaydı. Bu noktada başvurulan ilk isim Fidenzio da Padova oldu. Fidenzio’yla atılan Batı’nın Kutsal Toprakları Kurtarma projesinin teorik alt yapısı, daha sonra Kilikya Ermeni Krallığı hanedanlığına mensup Korykoslu Hayton ile askerî tarikatların üstad-ı âzamları Molay ve Villaret’nin projeleriyle güçlendirilmeye çalışıldı. Her biri kendi yazarının gözlem ve tecrübesine göre farklı taktik ve strateji içeren bu projelerde ortak hedef Kutsal Topraklar iken, işaret edilen düşman Memlûk Sultanlığı idi. Çalışmada, Papalığın “Kutsal Toprakları Yeniden Kurtarma” motivasyonunun Fidenzio da Padova, Korykoslu Hayton, ve Jacques de Molay ile Foulques de Villaret’nin projelerine nasıl yansıdığı konusu ele alınmıştır. Seferin başarıya ulaşması noktasında söz konusu projelerin Memlûk Sultanlığına karşı çizdiği taktik ve stratejiler değerlendirilmiştir. Projeler mukayese edilerek aralarındaki fark ve benzerlikler ortaya konmaya çalışılmıştır. O dönemin şartları çerçevesinde bu projelerin gerçeklik boyutu tartışılmıştır. Nihayetinde bu teorisyenlerin sırasıyla sahip oldukları dinî, siyasî ve askerî kimliğin, projelerindeki taktik ve stratejiyi nasıl belirlediği konusu analiz edilmiştir.
Keywords : Haçlı Seferleri, Memlûk, Fidenzio da Padova, Korykoslu Hayton, Jacques de Molay, Foulques de Villaret

ORIGINAL ARTICLE URL