SURİYE TARİHİNE DAMGA VURAN BİR EYYÛBÎ HATUNU: HALEP NÂİBESİ DAYFE HATUN

Authors : Nuran Ünal
Pages : 729-744
Doi:10.53718/gttad.1718724
View : 105 | Download : 103
Publication Date : 2025-09-29
Article Type : Research Paper
Abstract :İslâm tarihinde önemli bir yere sahip hanedanlardan Eyyûbilerin eşine zor rastlanır melikelerinden Dayfe Hatun, döneminde siyasi zekası ile ön plana çıkmış ve bölge tarihine yön veren isimlerin arasında yer almıştır. Eşi Halep Hâkimi el-Melikü’z-Zâhir’in ölümünden sonra genç yaşta başa geçen oğlu el-Melikü’l-Azîz, akabinde yine babası gibi küçük yaşta Halep’in idaresini ele alan torunu el-Melikü’n-Nâsır dönemlerinde onlar reşit olana kadar nâibe sıfatı ile devletin yönetimini üstlenmiştir. Suriye ve etrafındaki bölgeler özellikle Selâhaddîn Eyyûbî’nin ölümünden sonra Eyyûbî hâkimiyeti süresince siyasi anlmada çok büyük ve sık değişimlerin yaşandığı yerlerin başında gelmiştir. Bu minvalde de bilhassa güçlü erkek hâkimlerin ön plana çıktığı bir dönemde Dayfe Hatun bu durumun bir istisnası olarak karşımıza çıkmaktadır. Nâibeliği sırasında Halep’in çıkarlarını her şeyin üstünde tutan melike ılımlı bir siyaset izleyip Halep tehlikeye girmedikçe bölgedeki veya aile içindeki çatışmalara müdahil olmamayı tercih etmiştir. Diğer taraftan oğlu ve torununun iktidarını tehdit edecek durumlarda ise gerekli tedbirleri alarak icap ettiğinde mücadele etmekten çekinmemiştir. Nitekim Dayfe Hatun şehrini korumak için stratejik bir siyaset izleyerek zaman zaman aile üyeleri arasında kendisine güçlü hamiler edinmek yoluna gitmiştir. Özellikle kardeşlerinden el-Melikü’l-Mansûr ve el-Melikü’l-Eşref’in askerî yardımlarına başvurmuştur. Gerektiğinde bölgedeki önemli devletlerle kurduğu iş birlikleri ve izlediği uzlaştırıcı politikalar ile küçük yaştaki oğlu ve torununun tahtını korumayı başarmıştır. Dayfe Hatun, eşinin ölümünden sonraki karmaşık dönemde Halep’in güçlü bir şekilde ayakta kalmasını sağlarken, oğlu ve torunun bölge siyasetinde güçlü bir şekilde var olmalarını sağlamıştır.
Keywords : Dayfe Hatun, Eyyubiler, Halep, el-Melikü’l-Kâmil, el-Melikü’l-Azîz, el-Melikü’n-Nâsır

ORIGINAL ARTICLE URL