Ekolojik Ayak İzi ve Ekonomik Büyüme: N-11 Ülkeleri için Panel Veri Analizinden Kanıtlar

Authors : Verda Davaslıgil Atmaca, Rüya Ataklı Yavuz

Pages : 37-50

View : 62 | Download : 116

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, 1985–2022 dönemi için N-11 (Next Eleven) ülkelerinde ekonomik büyüme, ticari küreselleşme, ekonomik karmaşıklık, nüfus artışı ve doğrudan yabancı yatırımın çevresel sürdürülebilirlik üzerindeki etkilerini Çevresel Kuznets Eğrisi (ÇKE) hipotezi bağlamında incelemektedir. Çevresel bozulma göstergesi olarak ekolojik ayak izi (lnEF) kullanılmış; modelde ekonomik büyümenin doğrusal ve doğrusal olmayan etkilerini test edebilmek amacıyla GSYH\\\'nin logaritması (lnGDP) ve karesi (lnGDP²) dahil edilmiştir. Panel veri analizinde Westerlund ECM eşbütünleşme testi ile değişkenler arasında uzun dönemli ilişki araştırılmış, ayrıca Dumitrescu-Hurlin (2012) panel nedensellik testi ile değişkenler arasındaki kısa dönemli nedensellik ilişkileri değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, panel genelinde uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisi bulunmadığını, dolayısıyla ÇKE hipotezinin N-11 ülkeleri özelinde geçerli olmadığını ortaya koymaktadır. Nedensellik analizleri ise ekonomik büyümenin ve doğrudan yabancı yatırımların çevresel ve yapısal değişkenler üzerinde yönlendirici etkileri olduğunu göstermektedir. Ayrıca ticari küreselleşme ve ekonomik karmaşıklık gibi yapısal faktörlerden ekolojik ayak izine nedensellik tespit edilmiştir. Çalışma, N-11 ülkelerinde sürdürülebilir büyüme stratejilerinin geliştirilmesi ve çevresel etkileri minimize eden kalkınma modellerine yönelinmesi gerektiğine işaret etmektedir.
Keywords : Ekolojik ayak izi, Çevresel Kuznets Eğrisi Hipotezi, Panel Veri Analizi

ORIGINAL ARTICLE URL