Kamu Harcamalarının Eğitim Yoluyla Aile Refahına Etkisi: Karşılaştırmalı Bir Analiz

Authors : Sercan Yavan, Gamze Çimen

Pages : 357-376

Doi:10.31592/aeusbed.1784240

View : 33 | Download : 14

Publication Date : 2026-02-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, kamu eğitim harcamalarının aile refahına etkilerini Nordik, Kıta Avrupası, Anglo-Sakson ve Türkiye örnekleri üzerinden karşılaştırmalı bir çerçevede incelemektedir. Bu etkilerin kuramsal temelini insan sermayesi, refah ekonomisi ve refah rejimleri oluşturmaktadır. Eğitim harcamalarının ‘yarı kamusal mal’ niteliği ve pozitif dışsallıkları, yalnızca bireysel getirilere değil; gelir dağılımı, sosyal hareketlilik, toplumsal cinsiyet eşitliği ve demokratik katılım gibi aile refahının çok boyutlu unsurlarına da yansımaktadırr. Bulgular, harcamanın düzeyinden ziyade bileşimi, hedeflemesi ve yönetişiminin belirleyici olduğunu göstermektedir. Nordik ülkelerinde bütüncül bakım-eğitim ekosistemi ve evrensel erişim, kısa vadede hane bütçesi baskılarını azaltırken uzun vadede sosyal mobiliteyi güçlendirir. Kıta Avrupası’nda güçlü kamusal finansman mesleki/ikili eğitim yoluyla geçiş risklerini düşürse de erken izlekleme fırsat eşitliğini sınırlayabilir. Anglo-Sakson yaklaşım yüksek bireysel getiriler sunsa da, ailelere yüklenen finansman riski ve öğrenci borçluluğu refahı kutuplaştırırken; Türkiye’de niceliksel genişleme kaydedilse de okul öncesi kapasite, bölgesel kalite farkları ve yükseköğretimde düşük kişi başı harcama, aileleri özel harcamalara yönlendirmektedir. Politika önerileri; erken çocuklukta evrenselleşme, okul kalitesinde yakınsama, geçiş mekanizmalarının güçlendirilmesi ve yüksek öğretimde destek mimarisinin yeniden tasarlanmasına odaklanır. Sonuç olarak eğitim harcamalarının, mali sürdürülebilirlikle uyumlu biçimde tasarlandığında aile refahını kalıcı ve kapsayıcı biçimde artıran stratejik bir yatırım olduğu ifade edilebilir.
Keywords : Aile Refahı, Kamu Harcamaları, Eğitim Politikaları

ORIGINAL ARTICLE URL