Türkiye’de Aile Yardımı Sigortasının Yokluğu ve İkame Sosyal Politika Arayışları

Authors : Eray Karagöz

Pages : 222-238

Doi:10.31592/aeusbed.1784761

View : 10 | Download : 5

Publication Date : 2026-02-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Aile yardımı sigortası, çalışanların bakmakla yükümlü oldukları aile bireyleri için gelir desteği sağlayarak sosyal risklere karşı koruma sunan temel sosyal güvenlik kollarından biridir. Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) 102 sayılı Sosyal Güvenliğin Asgari Normları Sözleşmesi’nde açıkça tanımlanmasına ve birçok ülkede kurumsallaşmış olmasına rağmen, Türkiye’de bu sigorta kolu sosyal güvenlik sistemi içinde bağımsız ve sistematik bir yapı olarak yer almamaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’de aile yardımı sigortasının yokluğunun neden olduğu sosyal koruma açığı ele alınmakta; bu boşluğun nasıl ve hangi politika araçlarıyla ikame edilmeye çalışıldığı sorgulanmaktadır. Analiz kapsamında, Türkiye’de uygulanan sosyal yardımlar, şartlı nakit transfer programları, doğum yardımı ödemeleri, kreş ve gündüz bakım hizmetleri gibi desteklerin aile yardımı işlevi görme potansiyelleri değerlendirilmiştir. Ancak bu uygulamaların, hak temelli olmaktan çok ihtiyaç temelli olmaları, süreklilik arz etmemeleri ve çoğunlukla düşük gelir gruplarına yönelik olması nedeniyle sosyal güvenliğin eşitlikçi ve kapsayıcı ilkeleriyle tam olarak örtüşmediği görülmektedir. Ayrıca, bu parçalı ve program bazlı politikaların hem kurumsal sürdürülebilirliği hem de toplumsal etkililiği tartışmalıdır. Çalışma, Türkiye’nin demografik dönüşümü, kadın istihdamı ve bakım emeği bağlamında aile yardımı sigortasının yeniden gündeme alınmasının önemine işaret etmekte; ILO ve Avrupa sosyal güvenlik normları ışığında, Türkiye için bütüncül ve hak temelli bir aile yardımı sigortası modelinin geliştirilmesi gerektiğini savunmaktadır.
Keywords : Aile yardımı sigortası, sosyal yardımlar, sosyal politika, ILO 102, Türkiye’de sosyal güvenlik

ORIGINAL ARTICLE URL