Arkeolojik kazılarda çıkarılan etçil memeli (Carnivora: Canidae, Hyaenidae) kalıntılarının kafatası ve diş morfolojisine dayanarak tanımlanması

Authors : Yüksel Coşkun, Gökhan Yürümez, Can Yümni Gündem

Pages : 950-962

Doi:10.17714/gumusfenbil.1734847

View : 95 | Download : 180

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Arkeolojik kazılarda elde edilen hayvan kemik kalıntılarının tür, cinsiyet, yaş ve boyut gibi temel özelliklerinin belirlenmesi; geçmiş toplumların yaşam biçimlerini, beslenme alışkanlıklarını, avlanma stratejilerini ve hayvan evcilleştirme süreçlerini anlamak açısından kritik bir rol oynar. Bu noktada, kemiklerin doğru ve standart bir biçimde tanımlanmasını sağlayan en önemli araçlardan biri tayin anahtarlarıdır. Özellikle zooarkeoloji ve paleoantropoloji gibi disiplinlerde, bu tür kılavuzlar kemiklerin morfolojik ve osteometrik analizleri için sistematik bir çerçeve sunar ve hata payını en aza indirir. Tayin anahtarları, farklı hayvan türlerine ait kemiklerin karşılaştırmalı anatomisini yansıtan detaylı çizimler, ölçüm noktaları ve ayırt edici kriterler içerir. Bu sayede, özellikle kafatası kemikleri gibi karmaşık yapıların türler arası farkları net bir şekilde ayırt edilebilir. Bu çalışma, özellikle Canidae (kurt, köpek, çakal ve tilki) ile Hyaenidae (sırtlan) türlerine ait karşılaştırma koleksiyonu bulunmayan arkeolojik kazılar için geliştirilmiş bir tayin anahtarı sunmaktadır. Çalışmanın amacı, söz konusu türlerin kafatası ve parçaları üzerinden tür tayini yapılmasını sağlamaktır. Bu doğrultuda çok sayıda karşılaştırmalı ve açıklayıcı fotoğraf kullanılmıştır. Her ne kadar bu türlerin kafatası yapıları ve parçaları arasında benzerlikler bulunsa da, aralarındaki nüans farkları bu çalışmada detaylı şekilde ele alınmıştır. Aksi takdirde yapılabilecek hatalı tanımlamalar; evcil ve yabani türlerin karıştırılmasına, dolayısıyla ekonomik modellemelerde ve yerleşim yerlerinin tarihsel doğasını yeniden kurgulama sürecinde ciddi yanlışlara neden olabilir.
Keywords : Canidae, Carnivora, Hyaenidae, Tayin anahtarı, Zooarkeoloji

ORIGINAL ARTICLE URL