Gazzî ve Müştehir Hadise Dair İtkānü Mâ Yahsünü Adlı Eserinin Değerlendirilmesi

Authors : İbrahim Sağlam

Pages : 385-413

Doi:10.53683/gifad.1647075

View : 59 | Download : 36

Publication Date : 2025-07-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı dönemi önemli muhaddislerden birisi olan Necmeddin Muhammed el-Gazzî (ö. 1061/1651), Gazze’den Şam’a göç eden ulema bir aileye mensuptur. Müellif, hadis başta olmak üzere İslami ilimlerin hemen her sahasında eser yazmış, müderrislik, imamlık, vaizlik, müftülük gibi görevlerde bulunmuştur. Onun İtḳānü mâ yaḥsünü min beyâni’l-aḫbâri’d-dâʾire ʿale’l-elsün isimli kitabı, halkın arasında yayılmış hadis veya hadis diye bilinen sözleri tetkik eden, müştehir hadis edebiyatı sahasında telif edilen önemli eserlerden birisidir. Eserinde bu sahada yazılan çalışmaları cem etmiş ve kendi döneminin müştehir hadislerini tespit ederek bunlara yer vermiştir. İtḳānü mâ yaḥsünü, müellifin vefatı sonrasında referans alınan önemli çalışmalardan birisi olmuştur. Araştırmanın konusu, Gazzî’nin hayatı ve söz konusu eserinin değişik yönlerden ele alınmasıdır. Çalışma Osmanlı dönemi hadis çalışmalarının ortaya konması ve müştehir hadis sahasında Şam bölgesinde kaleme alınan eserlerin tespiti açısından önemlidir. Araştırmada ağırlıklı olarak literatür taraması, metin tahlili ve tarihsel yöntem kullanılmıştır. Çalışmada Gazzî’nin kendisinden önceki müştehir hadis edebiyatına dair eserleri cem ettiği, farklı görevlerde bulunmasından dolayı toplumun çeşitli kesimleri arasında dolaşan müştehir hadisleri tespit ederek kitabında yer verdiği görülmüştür. Eserin kendisinden sonraki diğer çalışmaları etkilediği, müellifin hadislerin asli kaynaklardaki yerini göstermek amacıyla bir nevi tahrîc yaptığı, değerlendirmelerde bulunduğu ve hadislerin sahîh, zayıf, hasen ve mevzû olma durumlarına işaret ettiği sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords : Hadis, Müştehir Hadis, Osmanlı, Gazzî, İtḳānü mâ yaḥsünü.

ORIGINAL ARTICLE URL