Fuzûlî’nin Gazellerinde “Şem’ ü Pervâne” Kullanımı

Authors : Mehmet Tevfik Türküm, Bilal Elbir

Pages : 1254-1264

Doi:10.36362/gumus.1640479

View : 47 | Download : 65

Publication Date : 2025-09-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Fuzûlî 16. yy.da Kerbelâ, Hille, Necef ve Bağdat bölgesinde hayatını geçirdiği rivayet edilen Türk edebiyatının başarılı şairlerindendir. Fuzûlî başta gazel, kaside ve mesnevi olmak üzere birçok nazım şeklinde çok başarılı eserler vermiştir. Ancak mecazi aşkı İlahi aşka köprü olarak gördüğü gazelleriyle meşhur olmuştur. Şem’ ü pervâne; geceleri mum ışığında şiir yazan şairlerin, mum etrafında dönen pervâneleri görmesiyle oluşmuş bir istiaredir. Bu çalışmada Divan edebiyatını akla getiren başlıca mazmunlardan biri olan “şem’ ü pervâne”nin Fuzûlî’nin Türkçe gazellerindeki yeri incelenmiştir. Bu amaçla öncelikle Fuzûlî ve sanat anlayışı hakkında kısaca bilgi verilip şem’ ve pervâne kavramları açıklanmıştır. Bir mazmun olarak “şem’ ü pervâne”nin izahı yapılmış, ardından Fuzûlî’nin Türkçe gazellerinde şem’ ü pervâne kullanımları incelenmiş, ilgili beyitlerin tespitinde fişleme metodu kullanılmıştır. Bu sayede inceleme yapılırken beyitler tasnif edilip ilgili oldukları beyitlerle düşünülmek üzere yeri geldiğinde tekrar okunabilmiştir.
Keywords : Türkoloji, Fuzûlî, Şem’, Pervâne, Gazel

ORIGINAL ARTICLE URL