Tı̇p 1 Dı̇yabetlı̇ Ergenlerde Glı̇semı̇k Kontrolün Yordayıcıları Olarak Uyku Bozukluğu ve Hı̇poglı̇semı̇ Korkusu

Authors : Harun Özbey, Meral Bayat, Tolga Topal, Ayşe Çeri, Nihal Hatipoğlu

Pages : 171-181

View : 111 | Download : 95

Publication Date : 2025-08-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Amaç: Bu çalışmanın amacı, T1DM’li ergenlerde uyku bozukluğu ve hipoglisemi korkusunun glisemik kontrolü yordama düzeylerinin belirlenmesidir. Yöntem: Çalışma, 2024-2025 yılları arasında bir üniversite hastanesinin Çocuk Endokrinoloji Polikliniği’nde takip edilen 12-17 yaş arası 114 T1DM’li ergen ile yapılmıştır. Etik kurul, kurum, ergen ve ebeveyn izni alınarak yapılan bu çalışmada veriler Ergen tanıtıcı özellikler formu, Virginia Üniversitesi Çocuk/Ergen Düşük Kan Şekeri Ölçeği ve DSM-5 Düzey 2 Uyku Bozukluğu Ölçeği ile toplanmıştır. Çalışmanın verileri Jamovi 2.6.13 paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Uyku bozukluğu ile hipoglisemi korkusunun glisemik kontrolü yordama düzeyi ise iki aşamalı Hiyerarşik Çoklu Doğrusal Regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmada T1DM’li ergenlerin total DKŞÖ ve UBÖ puan ortalamalarının sırasıyla 57,68±10,64 ve 22,86±3,25 olduğu belirlenmiştir. Yapılan iki aşamalı hiyerarşik regresyon analizi sonucunda, Model I’ de hipoglisemi korkusunun glisemik kontrolün %33,6’sını açıkladığı, Model II’ de ise hipoglisemi korkusu ile uyku bozukluğunun birlikte glisemik kontrolün %47,2’sini açıkladığı ve modellerin istatistiksel olarak önemli olduğu belirlenmiştir (p≤ 0,001). Sonuç: T1DM’li ergenlerde hipoglisemi korkusu ile uyku bozukluğu’nun glisemik kontrolün yordayıcıları olduğu saptanmıştır. Hemşireler, hipoglisemi korkusunu azaltmak için ergenlere ve ailelerine yönelik eğitim programları geliştirilmeli, hipoglisemi semptomlarının tanınması ve glukoz izlem teknolojilerinin etkin kullanımı hakkında rehberlik sağlamalıdır. Ayrıca, uyku bozukluğunun glisemik kontrol üzerindeki olumsuz etkisi, hemşirelerin uyku hijyeni konusunda danışmanlık yapmasını ve uyku kalitesini değerlendiren araçlar kullanmasını gerektirir. Ergen odaklı bir yaklaşım benimsenerek, motivasyonel görüşme teknikleri ve psikososyal destekle öz-yönetim becerileri güçlendirilmelidir. Hemşireler, multidisipliner iş birliği içinde çalışarak, hipoglisemi korkusu ve uyku bozukluğuna yönelik erken müdahaleler planlamalıdır.
Keywords : Ergen, Glisemik Kontrol, Hipoglisemi Korkusu, Tip 1 Diyabet, Uyku Bozukluğu

ORIGINAL ARTICLE URL