ULUSLARARASI POLİTİKA VE BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİNDE ÖNALICI KUVVET KULLANMA

Authors : Erhan CANİKOĞLU

Pages : 123-148

Doi:10.28956/gbd.239730

View : 36 | Download : 11

Publication Date : 2016-07-12

Article Type : Research Paper

Abstract :Devletler tarafından kuvvete başvurulmasını düzenleyen kurallar zaman içinde çeşitli değişikliklere uğramıştır. Birleşmiş Milletler (BM) Antlaşması, kuvvete başvurmayı düzenleyen kurallar açısından bir dönüm noktası oluşturmuştur. Antlaşma, dört istisna dışında kuvvet kullanılmasını yasaklamıştır. İkisi kuruluş sürecine ilişkin istisnalar, diğerleri ise meşru müdafaa ve BM Güvenlik Konseyi tarafından uygulanan zorlama önlemleriydi. Daha sonra bazı devletler istisnaları ve/veya kavramın kapsamını genişletmek suretiyle yasal olmayan eylemlerini meşrulaştırmaya çalıştılar. İsrail’in 1981 yılında Irak’ın Osirak nükleer santraline yönelik saldırısı, ABD’nin 2003 Irak harekâtı bu tür uygulamaların başlıca örneklerini temsil etmektedir. Bush doktrini ile “önalıcı kuvvet kullanmaya” önleyici nitelik kazandırılarak, ileride yapılması öngörülen harekâtların içeride meşrulaştırılması hedeflendi. ABD, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nden yetki alamayınca, Bağdat rejimine karşı askeri harekâtını doktrin üzerinden evrensel hukuk ilkelerine dayandırmaya çalıştı.
Keywords : Birleşmiş Milletler, Önalıcı Kuvvet Kullanma, Önleyici Kuvvet Kullanma, Meşru Müdafaa, Gereklilik ve Orantılılık

ORIGINAL ARTICLE URL