Güneydoğu Asya Müslüman Toplumlarında İslami Eğitim: Endonezya ve Malezya Örneği

Authors : Mehmet Özay, Teuku Zulkhairi

Pages : 53-92

Doi:10.62156/habitus.1641938

View : 105 | Download : 252

Publication Date : 2025-11-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Tarihsel olarak bilinen adıyla Malay Takımadaları’nda ya da günümüzde Güneydoğu Asya’da özellikle, Endonezya ve Malezya Federasyonu adıyla anılan ulus-devletlerdeki halkın önemli bir bölümü, İslami geçmişleri ile tanınırlar. Bölge halkının, uzun döneme yayılan İslamlaşma sürecinde, yerli ve yabancı hocaların kurup geliştirdikleri eğitim kurumları çeşitli açılardan önemli roller icra etmiştir. Bölge toplumlarının İslami eğitim ihtiyaçları hiç kuşku yok ki, diğer bölgelerdeki eğitim kurumlarıyla benzerlikler gösterdiği gibi, çeşitli bağlamlarıyla kurumsal yapılaşmada farklılıklar da gözlemlenmektedir. Bu çalışmada, Endonezya ve Malezya’da İslami eğitim gerçeği genel bir yaklaşımla ele alınacaktır. Bu çerçevede, söz konusu bu iki ulus- devletteki Müslüman kitlelerin, dini eğitim ihtiyaçlarının ve bunları yapısal olarak hayata geçirme pratiklerinin, diğer Müslüman çoğunluğun hâkim olduğu toplumlardan farklılık arz ettiğine ve kendi sosyo-kültürel toplumsal gerçekliği içerisinde değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekilecektir. Bu noktada, uzun sömürgecilik döneminin ardından, bu bölgedeki geniş toplum kesimleri İslami kimliklerini korurken, yeni ulus-devlet yönetimleri, bu toplumsal gerçekliği göz ardı etmeyerek, İslami eğitimi halkın taleplerine uygun gelecek şekilde kurumsal olarak yapılandırmışlardır. Bu durum, egemen bir güç olarak devletin, halk nezdinde meşruiyetini sağlamada bir işlev görmüştür. Malay Takımadaları’nda İslami eğitime (İslami eğitimin ulusal yönetimselliklerle ilişkisine ve ortaya çıkan uyarlanma süreçlerine) dair genel bir çerçeve sunma iddiasındaki bu çalışma, ilgili dönemlerde sahada gözlemler, gayri-resmi görüşmeler ve dokümantasyon yöntemiyle ortaya konulmuştur.
Keywords : İslami Eğitim, Endonezya, Malezya, Ulus-Devlet, Modernleşme, İşlevsel Din, Islam Nusantara.

ORIGINAL ARTICLE URL