Türkiye’de Din Dışı İnançların Yükselişinin Sebepleri: Keşfedici Sıralı Karma Yöntem Araştırması

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de ateist, deist ve agnostik bireylerin din dışı inanışlara yönelme nedenlerini incelemektir. Çalışma keşfedici sıralı karma yöntemle yürütülmüş; ilk aşamada 18 katılımcıyla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen nitel bulgular, ikinci aşamada geliştirilen ölçek aracılığıyla 539 kişilik örneklem üzerinde test edilmiştir. Nitel bulgular, bireylerin dinî kimliklerini terk etmelerinde siyasal faktörler, dini kurum ve temsilcilerin olumsuz tutumları, kötülük ve adaletsizlik problemi, bilimsel gelişmeler, eğitim, internet ve sosyal medyanın etkisi ile dini metinlerdeki çelişkilerin önemli rol oynadığını göstermiştir. Nicel bulgular, bu temaların toplum geneline genellenebilir olduğunu ortaya koymuştur. Katılımcıların büyük çoğunluğu dine geri dönmeyeceklerini belirtmiş, Türkiye’de din dışı inanışların gelecekte artacağını öngörmüşlerdir. Sonuç olarak bu çalışmada, din dışı inanışlara yönelim bireysel tercihlerden ziyade toplumsal, kültürel ve siyasal dönüşümlerle yakından ilişkili, çok boyutlu bir olgu olarak değerlendirilmiştir.