İDARİ YARGIDA TANIK DELİLİ VE ADİL YARGILANMA HAKKI: İHAM’IN DİLEK GENÇ/TÜRKİYE KARARI IŞIĞINDA BİR DEĞERLENDİRME

Authors : Enes Kethüda

Pages : 274-317

Doi:10.32957/hacettepehdf.1748983

View : 305 | Download : 456

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, idari yargıda tanık deliline yönelik kategorik sınırlamanın adil yargılanma hakkının sağladığı güvencelerle olan uyumsuzluğunu ortaya koymakta ve bu sorunun giderilmesine yönelik çözüm imkânlarını tartışmaktadır. İnceleme kapsamında öncelikle, tanık deliline dair sorunun doğrudan İYUK’taki açık bir yasaklamadan değil, yargı mercilerinin Kanun’daki ilgili hükümleri yorumlama biçiminden kaynaklandığı ve tanık delili konusundaki sorunun idari yargıda önemli bir usuli boşluk yarattığı tespit edilmiştir. İkinci bölümde, İHAM’ın Dilek Genç/Türkiye kararı ışığında, tanık delili sorununun sıradan bir usuli eksikliğin ötesinde, çelişmeli yargılama ve silahların eşitliği ilkeleri ile gerekçeli karar, duruşma ve tanık dinletme hakları gibi adil yargılanma güvenceleriyle bağdaşmayan yapısal bir insan hakları sorunu olduğu ortaya konulmuştur. Dahası, Dilek Genç kararında tespit edilen ihlalin, yalnızca uluslararası sorumluluk çerçevesinde ele alınamayacağı; aynı zamanda Anayasa’nın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkeleriyle doğrudan ilişkili yapısal bir iç hukuk meselesi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son bölümdeyse, Dilek Genç kararının objektif etkisi çerçevesinde, idari yargıdaki delil sisteminin tanık dinletmeyi mümkün kılacak şekilde yeniden yapılandırılması için başvurulabilecek iki temel yöntem tartışılmıştır: İlk seçenek, idari yargının özgün yapısı ile adil yargılanma hakkının güvenceleri dikkate alınarak, İYUK’ta tanık deliline açıkça yer verilmesini sağlayacak bir kanun değişikliğine gidilmesidir. İkinci ve daha olası çözüm yolu ise, mevcut normların adil yargılanma hakkı ışığında yeniden yorumlanması suretiyle içtihadi bir dönüşümün gerçekleştirilmesidir. Bu bağlamda, Anayasa’ya uygun yorum yapma yükümlülüğü altındaki idari yargı mercilerinin İYUK’un ilgili hükümlerini tanık delili lehine yorumlamasının zorunlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords : Tanık delili, adil yargılanma hakkı, idari yargı, objektif etki, anayasaya uygun yorum

ORIGINAL ARTICLE URL