A Cultural Materialist Approach to Gender Relations in Ibsen’s A Doll’s House

Authors : Şebnem DÜZGÜN
Pages : 85-94
Doi:10.32600/huefd.430480
View : 45 | Download : 51
Publication Date : 2018-12-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Norveçli yazar Henrik Ibsen’in Bir Bebek Evi (1879), on dokuzuncu yüzyılın sonlarında hararetle tartışılan toplumsal cinsiyet ilişkilerini irdeler. Oyun, esas olarak kocasının hayatını kurtarmak için babasının imzasını taklit eden Nora adındaki burjuva sınıfına mensup bir kadının baskıya maruz kalmasını ele alır. Alt seviyedeki bir cinsiyet grubunun üyesi olarak düşünülen Nora, ataerkil zihniyete sahip olan kocası Helmer tarafından yönetilir. Kendi parasını kazanmak için gereken sosyo-ekonomik özgürlükten yoksun olduğu için, kendisini eve hapsederek entelektüel ve ahlaki rehberliğe ihtiyacı olan cahil, aşağılık bir varlık olarak küçümseyen kocasının iradesine uymaya zorlanır. Dahası, Helmer para kazanan kişi rolünü kötüye kullanır ve Nora’ya sahiplenilmesi ve kontrol edilmesi gereken bir nesne olarak davranır. Helmer, cinsiyetinin ve ekonomik konumunun getirdiği ‘üstünlüğünden’ yararlandığı için hem otoriter bir erkeği hem de sömürücü kapitalist bir efendiyi temsil eder. Ancak, Nora, erkek egemenliğinin edilgen bir alıcısı olarak gösterilmemiştir; çünkü kadın cinsiyetinin yetersizliğine odaklanan kocasının ataerkil söylemlerine karşı söylemler geliştirir. Kadınları aşağılayan ataerkil toplumun baskın ahlaki ve hukuki söylemlerinden usanan Nora, kısıtlayıcı eve dair meselelerle dolu iç dünyadan gücün, paranın ve iş olanaklarının bulunduğu dış dünyaya geçmeye karar verir. Kadın cinsiyeti ile ilişkilendirilen belirli normatif rolleri gerçekleştirmesi beklenen ev ortamından ayrılması, kadınların erkek egemenliğinden kurtuluşunu müjdelemesi açısından önemlidir. Bu çalışma, Nora’nın kocasının evini terk edişinin sadece kişisel bir deneyim olmadığını aynı zamanda baskın ataerkil kapitalist kültüre karşı sosyal bir karşı çıkış olduğunu savunmak için Bir Bebek Evi’ni kültürel materyalist bir açıdan inceler.
Keywords : Ibsen, Bir Bebek Evi, cinsiyet, güç, ataerkil hâkimiyet, kültürel materyalizm, kadın direnişi

ORIGINAL ARTICLE URL