Sultan II. Abdülhamid ve Lider Diplomasisi

Devletlerarası ilişkiler hükümdarlar arası bir mesele iken feodal devletten modern devlete geçiş kapsamında dışişleri bakanlıkları ve diplomatlar bu alanda başat bir rol oynamaya başlamıştır. Tarihî süreçte diplomasi kurum ve görevlilerinin uluslararası arenadaki rolleri giderek önem kazanmakla birlikte bazı güçlü siyasî liderler adeta baş diplomat şeklinde hareket etme eğiliminde olmuşlardır. Bürokrasinin tamamen devre dışı bırakılmadığı ancak etkisiz ve yetkisiz hale getirildiği, uluslararası arenada diplomatlardan ziyade liderin ön planda olduğu bu durumu “Lider Diplomasisi” şeklinde adlandırabiliriz. Son dönem Osmanlı tarihinde dikkate değer bir hükümdar olarak ön plana çıkan Sultan II. Abdülhamid de bu liderler arasında yer almaktadır. Nitekim padişah; devletin dış politikasının belirlenmesi ve uygulanmasında sadece karar alıcı olmakla kalmayıp adeta baş diplomat şeklinde hareket etmiştir. Bu kapsamda II. Abdülhamid’in lider diplomasisini benimsemesinde etkili olan faktörler ile lider diplomasisinin örnekleri ve müspet/menfi yansımaları bu makalenin araştırma konularını teşkil etmektedir.