Evliya Çelebi Seyahatnâmesi ve Saltuknâme’de Cadı Motifi Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Authors : Şeyma Akelma

Pages : 676-687

Doi:10.32600/huefd.1648451

View : 224 | Download : 348

Publication Date : 2025-12-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Bir toplumun sosyo-kültürel özellikleri ve hayat tarzı hakkında veri sunan önemli kaynaklardan biri de o topluma ait olan yazılı ve sözlü anlatılardır. Bu anlatı türlerinden biri olan seyahatnameler özellikle tarihi anlamda başvurulabilecek en öncelikli kaynaklardan biri olmakla beraber aynı zamanda dönemin kültürel ve toplumsal yaşamını da en canlı şekilde yansıtan türlerden biridir. Bu anlamda özellikle Evliya Çelebi Seyahatnâmesi Türk kültür ve tarihi açısından incelenmesi gereken bir eserdir. Sözlü ve yazılı edebi türler ait olduğu toplumun tarihi ve kültürel değerlerine ışık tutar. Saltuknâme bu anlamda önem taşıyan Türk destanlarındandır. Türk tarihi ve folkloru açısından mühim olan bu her iki eser de farklı türlerde yazılmış olmalarına rağmen benzer pek çok motife sahiptirler. Bu motiflerden biri de halk kültür ve anlatılarında önemli yer kaplayan cadı motifidir. Cadılar Türk kültüründe yer alan doğaüstü varlıklardan biridir. Zamanla sanat ve edebiyata da sirayet eden bu tabiatüstü varlık dünyada olduğu kadar Türk tarihi ve edebiyatında da geniş yer alır. Bu çalışmada Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi ve Saltuknâme destanında bulunan ortak motiflerden biri olan cadı motifi incelenmiştir. Karşılaştırmalı bir çalışma yapılmış, öncelikle cadı motifi her iki eserde ayrı ayrı ele alınmış, daha sonra motifin metinler üzerinde işlenişi tip, şekil ve muhteva yönünden benzerlikleri ve farklılıkları mukayese edilerek çalışma tamamlanmıştır.
Keywords : Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Saltuknâme, cadı, kültür, motif

ORIGINAL ARTICLE URL