“Beyne’l-İnsâf ve’t-Ta‘assub: er-Rudûdü’l-Mutabâdile beyne’l-Mubârekfûrî ve ‘Ulemâ‘i’l-Hanefiyye min Hilâli Şurûhi Câmi‘i’t-Tirmizî”

Authors : Fadl Ahmed Muhācir

Pages : 109-120

View : 102 | Download : 35

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Ehl-i Hadis geleneğinin önde gelen âlimlerinden Şeyh Abdurrahmân Mübarekfûrî ile Hint alt kıtasındaki Deobendî okulunun önde gelen Hanefî âlimleri arasında cereyân eden karşılıklı tenkit ve ilmî reddiyeleri Tirmizî’nin el-Câmi‘u’s-Sahîh’ine yazdıkları şerhler üzerinden inceler ve analiz etmiştir. Makale, Hanefî âlimlerinin Ehl-i Hadîs ile etkileşimlerinde benimsedikleri usûlü inceler ve özellikle Mübârekfûrî\\\'yi hedef alan sert reddiyelerin ve tenkîdî tavırların dikkate değer ör-neklerini vurgular. Metin analizi, sert dil ve katı eleştirilerden (sözgelimi el-Sirhindî ve el-Kankûhî’nin eserlerinde bulunanlar) el-Keşmîrî ve el-Binnûrî tarafından ör-neklendirilen daha geniş akademik tartışmalara kadar çeşitli yanıtlar ve retorik yo-ğunluk ortaya koymaktadır. Özellikle ikincisi, Mübârekfûrî’ye sert eleştiriler yö-neltmiş, onu akademik yetersizlik, önyargı, yanlış yorumlama ve hatta İmam Ebû Hanîfe ve takipçilerine karşı düşmanlıkla itham etmiştir. Tetkik ayrıca Mübârekfûrî’nin Hanefi âlimlerine ve onların yorumlarına verdiği yanıtları da ince-leyerek, özellikle Hanefi otoriteler olmak üzere ünlü hukukçuları küçümseyen ve aşındırıcı dil kullandığını belirtmektedir. Bu, el-Keşmirî’nin el-Urf el-Şâzî’sine yöne-lik eleştirisinde ve kendisiyle belirli fıkıh konularında farklı düşünenlere yönelik sert yanıtlarında açıkça görülmektedir. Hanefi fıkhı ve taraftarlarına yönelik değer-lendirmelerinde kışkırtıcı ifadeler yer almaktadır; bunlar arasında İmam Ebû Hanîfe’nin hadis ezberleme konusundaki güvenilirliğini sorgulaması ve tanınmış âlimlere asılsız ifadeler atfetmesi de yer almaktadır. Söz gelimi İbn Abdülberr’e Ebû Hanîfe’ye karşı ‘zayıf hafıza’ suçlaması yöneltmiştir; araştırmacı bu atıf için İbn Ab-dülberr’in eserlerinde hiçbir kanıt bulamamıştır. Makale, iki taraf arasındaki eleşti-rel etkileşimin bir dereceye kadar akademik canlılığı yansıtsa da, sıklıkla akademik adaletten gerginliğe ve kişisel saldırılara doğru kaydığı sonucuna varmaktadır. Bu durum, mezhepçilik ve önyargıların üstünde yükselirken akademik çabayı onurlan-dıran, bu mirasın yenilenmiş ve dengeli bir şekilde incelenmesine olan ihtiyacın al-tını çiziyor.
Keywords : Hanefî âlimler, Ehl-i hadis âlimleri, Câmi‘u’t-Tirmizî Şârihleri, Mezhep taassubu, Karşılıklı tenkit.

ORIGINAL ARTICLE URL