KİLİSE, FAİZ, KAPİTALİZM: GÜNAHTAN MEŞRUİYETE SANCILI BİR GEÇİŞİN ANATOMİSİ

Bu çalışmanın amacı Batı Kilise geleneğinin faize bakışının nasıl geliştiğini ve tutumunun nasıl değiştiğini ortaya koymaktır. Faiz oranlarında sınırlayıcı uygulamalara Sümerlerden beri rastlanmaktadır. Eski Yunan’da ve Roma’da da aynı sınırlamalar vardır. Ancak faiz yasağının uygulanması Kitab-ı Mukaddesle, Kilise geleneğinde yerini almıştır. Aquina’lı Thomas’a kadar katı yasaklarla gelinmiş, ilk doktriner gedik onunla açıldıktan sonra Luther ve Calvin’le ortaya çıkan yeni kiliselerle devam etmiştir. 15. yüzyıldan sonra hızlı iktisadi gelişme ve gelişen bankacılık karşısında yasağın doktriner gücü zayıflamıştır. Düşüncenin dinden kopuşunu temsil eden rasyonel aydınlanma dönemi Skolastik dönemin yasağına önemli düşünürleriyle darbe vurmuş, faizin güçlü savunucuları ortaya çıkmıştır. Burjuvazi ve onunla gelişen kapitalizm karşısında hem kilise doktrini hem de Skolastik düşünce yenilmiş, 20. yy’a gelindiğinde, 16. yy’a kadar kilisenin faiz yasağının takipçi ve uygulayıcısı olan laik otorite günah savunucusu olmaktan vazgeçmiştir. Aydınlanma döneminden başlayarak doktoriner gelişimini tamamlayan iktisat disiplini de faizi günah olarak görme yerine bir politika aracı rolüne oturtmuştur.