Erdem Epistemolojisi ve Erdem Etiği: Ortak Bir Dil Mümkün Mü?

Authors : Levent Bayraktar, Sare Uzuner

Pages : 88-102

Doi:10.65083/asbider.1715061

View : 110 | Download : 160

Publication Date : 2026-01-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma; erdem merkezli yaklaşımlar üzerinden insani bilgi ve eyleme yönelik değerlendirmede ortak bir dil geliştirmenin imkanını sorgulamaktadır. Bazı çağdaş yaklaşımlarda epistemolojik gerekçelendirme ve etik değerlendirme sürecinde erdemler referans alınmaktadır. Klasik dönemde Sokrates, Platon ve Aristoteles’in erdem anlayışlarından ilham alınarak geliştirilen çağdaş yaklaşımlar inancı ya da eylemi değil öznenin kendisini araştırmanın nesnesi kılmak bakımından benzerlik göstermektedirler. Erdemlerin bir yeti mi yoksa karakter özelliği mi olduğu tartışması etik ve epistemoloji alanında tartışılan problemlerin özne merkezinde sorgulanmasını gerekli kılmaktadır. Ancak erdem epistemolojisi bilginin gerekçelendirmesi problemine; erdem etiği ise doğru eylem değerlendirmesine yönelik bir soruşturmanın ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Teorik olarak farklı zeminlerden konuşan erdem etiği ve erdem epistemolojisinin, erdem kavramı etrafında bilgi ve eylem arasındaki bağı okuma imkânı verip vermeyeceği değerlendirilmelidir. Öznenin karakterine ve doğasına ilişkin değerlendirmeyle ahlaki duyarlılık ve epistemik gerekçelendirme erdemler etrafında yeniden tartışılmıştır. Aristoteles’in ruh sınıflandırması ve orta doktrinini referans alan erdem teorilerinin öznenin kendisini ahlak öznesi olarak inşa etme sürecini nasıl açıkladığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda klasik dönem ve çağdaş dönem karşılaştırması yapılarak çağdaş dönem kendi içerisinde yeniden okunmuştur. Çağdaş erdem teorilerinin farklı referans noktalarından hareketle çözmeye çalıştığı sorunların ortak bir zeminde buluşabileceği düşüncesi son bölümde Farabi’nin tabii erdem kavramı üzerinden tartışılmıştır.
Keywords : Erdem Etiği, Erdem Epistemolojisi, Erdem

ORIGINAL ARTICLE URL