Sevgi, Otorite Ve Ailede Tanınma Krizi: Kafka’nın Dönüşüm’üne Frommcu Bir Yaklaşım

Authors : Gülistan Avşar, Şeyma Olcay Kaplan

Pages : 208-223

Doi:10.65083/asbider.1730176

View : 342 | Download : 193

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Franz Kafka’nın Dönüşüm adlı kısa romanı, modern bireyin aile içindeki konumunu, değer görme ölçütlerini ve sevgi ilişkilerinin araçsallaştırılma biçimlerini ele alan çarpıcı bir edebî yapıttır. Gregor Samsa’nın dönüşümü, yalnızca fiziksel bir değişimi değil, aynı zamanda bireyin işlevsel roller üzerinden tanımlandığı bir toplumsal düzende insan olarak tanınma hakkını yitirişini simgeler. Bu çalışma, Dönüşüm’ü Erich Fromm’un sevgi, otorite ve yabancılaşma kuramları temelinde incelemektedir. Fromm’a göre sevgi, edilgin bir duygu değil; bilgi, sorumluluk, saygı ve ilgiyi içeren üretken bir eylemlilik hâlidir. Ancak Kafka’nın anlatısında, aile üyeleri arasındaki ilişkiler bu üretken boyutlardan yoksun, koşullu ve faydaya endekslenmiş bir yapıda sunulur. Gregor’un ailesine duyduğu bağlılık, özgür bir sevgi ilişkisi yerine, içselleştirilmiş bir görev ahlakı ve borçluluk duygusu etrafında şekillenir. Bu durum, Fromm’un “koşullu sevgi” eleştirisinin edebî düzlemdeki karşılığı olarak değerlendirilmektedir. Roman boyunca karakterlerin davranış örüntüleri ve diyalogları, Fromm’un sevgiyi ahlaki sorumlulukla bütünleştiren yaklaşımı çerçevesinde; saygı, sorumluluk, ilgi ve bilgi boyutlarını içeren kodlama kriterleri esas alınarak çözümlenmiş ve bu temalar üzerinden nitel içerik analizi yöntemiyle yapılandırılmıştır. Çalışmada ayrıca eser özelinde, irrasyonel otorite ve yabancılaşma gibi kavramlar aracılığıyla, modern kapitalist toplumun aile ilişkilerini nasıl işlevselleştirdiği, bireyin öz değerini nasıl dışsal beklentilere bağladığı ortaya konulmaktadır. Kafka’nın çizdiği aile yapısı, etik tanınmanın ortadan kalktığı, aidiyetin performansa bağlandığı, sevginin ise sürdürülebilir bir bağ olmaktan çıkarak sessiz bir dışlama mekanizmasına dönüştüğü bir norm alanını temsil etmektedir.
Keywords : Franz Kafka, Dönüşüm, otorite, yabancılaşma, aile

ORIGINAL ARTICLE URL