Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Hemşire İstihdamı: 2003-2023 Türkiye Örneği

Authors : Ozan Özkol, Emine Ekici, Saadet Peksu

Pages : 201-207

Doi:10.54061/jphn.1694085

View : 128 | Download : 336

Publication Date : 2025-12-28

Article Type : Review Paper

Abstract :Dünyada 1978 yılında Alma-Ata Bildirgesi’nin yayımlanması ile önem kazanan temel sağlık hizmetleri, Türkiye’de cumhuriyetin ilanından sonra Refik Saydam ve 1946’da Behçet Uz’un katkıları ile gelişmekte olan bir hizmet olmuştur. Birinci basamağı önceliklendiren bu yaklaşım sonucunda sağlık göstergelerinde önemli iyileşmeler görülmüştür. Zamanla değişen dünya ve küresel sağlık politikaları sonucunda 2000’li yılların başında ülkemizin sağlık sisteminde önemli düzenlemeler planlanmıştır. Planlanan düzenlemeler Sağlıkta Dönüşüm Programı (SDP) olarak 2003 yılında yürürlüğe girmiştir. SDP ile birinci basamağın güçlendirilmesi ana hedeflerden biri olmuştur. Güçlendirilmiş birinci basamak sağlık hizmetleri, halk sağlığının korunması ve geliştirilmesinde hayati öneme sahiptir. Profesyonel bir sağlık ekibi ile verilen bu hizmetlerde, hemşirelerin kritik rolleri, sürecin kaliteli ve etkin olarak sürdürülebilmesine özgün katkılar sağlamaktadır. Bu bağlamda hemşire istihdamının bazı sağlık ve nüfus parametreleri ile değerlendirilmesi, birinci basamak sağlık hizmetlerinin geçmişten günümüze değişen sağlık politikalarından nasıl etkilendiğini ortaya koyabilir. Bu derlemenin amacı Türkiye’de 2003-2023 yılları arasında, birinci basamak sağlık hizmeti sunulan kuruluşlardaki hemşire istihdamının, bazı sağlık ve nüfus parametrelerine göre değişimini incelemektir. Sağlık İstatistikleri Yıllıkları incelendiğinde SDP sonrası hemşire istihdamının büyük oranda ikinci ve üçüncü basamaklara planlandığı görülmüştür. Nüfus artış oranının, birinci basamak birim sayılarına ve birinci basamakta çalışan hemşire sayılarına paralel olmadığı saptanmıştır. Bu doğrultuda birinci basamağa hemşire istihdamının artırılarak tedavi edici hizmetlerden koruyucu ve geliştirici sağlık hizmeti sunumuna yatırım yapılması, aile sağlığı hemşireliğinin yasal düzenleme ile hemşireliğin uzmanlık alanına eklenmesi, çalışma koşullarına bağlı tükenmişlik yaşayan hemşireler için çalışma koşullarının iyileştirilmesi önerilmektedir.
Keywords : Birinci basamak sağlık hizmetleri, hemşirelik, istihdam, politika

ORIGINAL ARTICLE URL