Türkiye’de Tüberküloz Alanında Yapılmış Tezlerin Bibliyometrik Analizi

Authors : Gülşah Ethemoğlu
Pages : 657-666
Doi:10.35440/hutfd.1723530
View : 128 | Download : 236
Publication Date : 2025-12-25
Article Type : Research Paper
Abstract :Amaç: Tüberküloz, dünya genelinde ve Türkiye’de halk sağlığı açısından önemini koruyan bulaşıcı bir enfeksiyon hastalığıdır. Türkiye\\\'de tüberkülozla ilgili birçok araştırma yapılmış olmasına rağmen, akademik tezleri inceleyen bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada Türkiye’de tüberküloz alanında yapılmış tezlerin bibliyometrik analizini yapmak, tezlerin yayınlanma durumunu ve akademinin tüberküloza olan ilgisini saptamak amaçlanmıştır. Materyal ve metod: Tanımlayıcı nitelikteki kesitsel bu çalışmada, Türkiye Yükseköğretim Kurumu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi veri tabanında 1982-2024 yılları arasında yapılmış ve erişime açık 369 tez incelenmiştir. Tezler; yayın yılı, kurum, dil, danışmanın akademik unvanı, tez türü, kullanılan yöntem, konu dağılımı, ana bilim dalı, çalışma grubu, kullanılan tüberküloz terimi, yayınlanma durumu, indekslendiği veri tabanı ve atıf sayısı açısından değerlendirilmiştir. Bulgular: Türkiye\\\'de tüberküloz alanındaki ilk tez 1969’da yapılmıştır ancak erişim izni olan ilk tez 1982 yılına aittir. Tezlerin %61,25’i (n=226) tıpta uzmanlık veya yan dal uzmanlık tezi iken, yazım dili %95,39’unda (n=352) Türkçe idi. Tezlerin %97,83’ü devlet üniversitelerinde yapılmıştı ve en fazla tez Sağlık Bilimleri Üniversitesi’ne (n=82, %22,22) aitti. Tezlerin 146’sının (%39,57) bilimsel yayına dönüştürüldüğü, bunların %78,76’sının (n=115) orijinal makale olarak yayımlandığı saptanmıştır. Makalelerin %7,82’si (n=9) SCI, %20,00’si (n=23) SCI-E, %25,21’i (n=29) SCI ve SCI-E dışı uluslararası dergiler, %40,00’ı (n=46) ulusal hakemli dergiler, %6,95’i (n=8) ESCI dergilerde yayımlanmıştır. Tezlerin, yazım tarihinden itibaren yayına dönüşme süresi medyan değeri 2 (min:1, maks:23) yıl, makalelerin atıf sayısı medyan değeri ise 1 (min:0, maks:238) idi. Tezlerin yapım yılı ile yayına dönüşme durumu ve makalelerin indekslendiği veri tabanı arasında anlamlı ilişki saptandı. Atıf sayısı ile yayınlama şekli arasında orta düzeyde negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon mevcuttu (r=-0,377, p<0,001). Sonuç: Bu çalışma, Türkiye’de tüberküloz alanında yapılmış tezleri değerlendiren ilk bibliyometrik analizdir. Tezlerin çoğunluğunun tıpta uzmanlık veya yan dal uzmanlık tezlerinden oluştuğu, büyük ölçüde Türkçe yazıldığı ve ağırlıklı olarak devlet üniversitelerinde gerçekleştirildiği saptanmıştır. Tezlerin yaklaşık %40’ının bilimsel yayına dönüştürüldüğü, ancak atıf sayılarının düşük kaldığı görülmüştür. Yayınların önemli bir kısmı ulusal hakemli dergilerde yayımlanmış olup, atıf sayısı ile yayınlama şekli arasında orta düzeyde negatif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bu bulgular, tezlerden üretilen yayınların görünürlüğünün ve atıf sayısının artırılabilmesi için, özellikle makale formatında uluslararası indeksli dergilerde yayımlanmalarının teşvik edilmesi gerektiğini göstermektedir.
Keywords : Tüberküloz, Tez, Bibliyometrik, Türkiye, Yayınlanma

ORIGINAL ARTICLE URL