GELENEKSEL VE MODERN ÇOCUKLUK ARASINDA TANZİMAT’IN ALAFRANGA TİPİNE YENİDEN BAKMAK

Authors : Hüseyin Ayaz

Pages : 44-54

View : 65 | Download : 35

Publication Date : 2025-06-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Tanzimat romanı genel itibarıyla yanlış Batılılaşma olgusu etrafında okunmuş ve yanlış Batılılaşan tiplerin gülünç anlatısı olarak anılagelmiştir. Tanzimat yazarları ise romanlarında bu tipin geldiği son noktayı vurgulayarak sonucun vahameti üzerinde dururken onu ortaya çıkaran şartları ve sebepleri ele almış ve aslında sorunun kaynağına da işaret etmişlerdir. Tanzimat romancılarının üzerinde durduğu asıl konu Tanzimat neslinin yetiştirilme biçimidir. Bir değişim ve dönüşüm süreci olan Tanzimat Dönemi’nde çocukluk anlayışı ve çocuk yetiştirme kültürü de bu değişimden etkilenmiştir. Geleneksel anlayış, çocuğu yetişkinden ayrı görmeyen yaklaşımıyla çocuğun toplumsal hayata dâhil ve yetişkinlerle iç içe olduğu, kademeli sorumluluklar yüklendiği, sürekli ve kesintisiz bir yetişme sürecini işletir. Modern anlayış ise masum ve korunmaya muhtaç olarak tanımladığı çocuğun, belirli bir yaşa kadar yetişkinlerin tehlikeli ve günahkâr diye nitelendirdiği dünyasından uzak tutulması gerektiğini savunur. Bu anlayışla çocuk, belirli bir yaşa kadar sosyal hayattan izole, içinde yaşayacağı yetişkin dünyasını tanımadan ve ebeveynin korumacı yaklaşımıyla sorumluluk almadan büyür. Neticede hayatı tanımayan, sosyal ilişkileri zayıf, ekonomik durumunu idame ettirme kabiliyetinden yoksun bir tip ortaya çıkar. Bu çalışma, Tanzimat Dönemi’ndeki çocukluk anlayışı ve yetiştirme biçimine dair sosyokültürel değişimi ve bu değişimin bir sonucu olarak ortaya çıkan tipi Bihruz ve Felâtun üzerinden okumayı hedefler.
Keywords : Yanlış Batılılaşma, geleneksel çocukluk, modern çocukluk, Felâtun Bey ve Râkım Efendi, Araba Sevdası.

ORIGINAL ARTICLE URL