CUMHURİYET DÖNEMİ’NİN İLK SATRANÇ KİTABI: AMELÎ VE NAZARÎ ŞATRANC REHBERİ

Authors : Sevda Kaman

Pages : 156-166

View : 72 | Download : 190

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Hüseyin Emrullah Barkan’ın (1877-1952) Dâhiliye Vekâleti Hukuk Müşaviri iken kaleme aldığı Amelî ve Nazarî Şatranc Rehberi, satranç öğretiminin kuramsal (nazarî) ve uygulamalı (amelî) boyutlarıyla ele alındığı 128 sayfalık bir satranç kitabıdır. Cumhuriyet Dönemi’nin ilk satranç kitabı olma özelliğini taşıyan eser, 1927’de Evkaf-ı İslamiye Matbaasında Arap harfleriyle basılmıştır. Hüseyin Emrullah Barkan’ın bu eserini yazma amacı eserin isminden de anlaşıldığı üzere satrancı tüm yönleriyle öğretmek ve satranca olan ilgiyi artırmaktır. Yazar, 20. yüzyılın başlarında satrancın dünyadaki konumunu ve medeni ülkelerde satranca verilen değeri vurgulayarak Türkiye’de satrancın kurumsallaşmasının, bu oyunun öğretildiği ve turnuvaların düzenlendiği mekânların kurulmasının önemine dikkati çekmiştir. Bu çalışmada, günümüz Türkçesine aktarılmamış Amelî ve Nazarî Şatranc Rehberi’nin içeriğinin ortaya konulması, eserin satranç eğitimi açısından taşıdığı önemin vurgulanması ve Türk satranç literatürüne katkı sunulması amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizinden yararlanılmıştır. Türkiye\\\'deki modern satranç literatürünün başlangıç noktasını teşkil eden Amelî ve Nazarî Şatranc Rehberi, satrançtaki uluslararası gelişmeleri Türk okuyucusuna aktaran, satranç eğitimini teorik-pratik yönleriyle öğreten, eserdeki modern satranç terminolojisiyle zengin bir veri kaynağı olan özgün bir çalışmadır.
Keywords : Cumhuriyet Dönemi, satranç tarihi, satranç terimleri, rehber.

ORIGINAL ARTICLE URL