Biyoinsektisitler ve Bal Arıları
Authors : Sibel Borak, Zihni Serbay Sandalcıoğlu, Fazlı Öztürk, Cengiz Erkan
Pages : 147-157
Doi:10.51970/jasp.1841104
View : 75 | Download : 139
Publication Date : 2025-12-30
Article Type : Review Paper
Abstract :Biyopestisitler, sürdürülebilir tarım uygulamalarında sentetik pestisitlere alternatif olarak giderek önem kazanan, doğal kökenli bileşikler veya mikroorganizmalardır . Kimyasal pestisitlerin bal arıları gibi hedef dışı tozlayıcılar üzerindeki olumsuz etkileri biyoinsektisitlere yönelimi hızlandırmıştır. Ancak biyopestisitlerin doğal olmaları, tamamen zararsız oldukları anlamına gelmemektedir. Bu derlemede, mikrobiyal ve botanik biyoinsektisitler genel tanımlamaları ile birlikte bal arıları üzerindeki letal ve subletal etkilerini ortaya koyan güncel bilimsel bulgular değerlendirilmiştir. Mikrobiyal biyoinsektisitlerden Bacillus thuringiensis (Bt) genellikle güvenli kabul edilse de bazı suş ve formülasyonların larval gelişim, uçuş performansı ve bağırsak mikrobiyotasında bozulmalara yol açabilmektedir. Beauveria bassiana ve Metarhizium anisopliae gibi entomopatojenik funguslar çoğunlukla düşük toksisite gösterse de yüksek dozlarda mortalite artışı veya davranışsal değişiklikler bildirilmiştir. Spinosad ise bal arıları için ciddi nörotoksik ve immün baskılayıcı etkiler oluşturabilmektedir. Botanik biyoinsektisitlerden azadirachtin başta olmak üzere bazı bileşiklerin larva dönemindeki gelişimini bozduğu, uçuş aktivitesini azalttığı veya yüksek dozlarda mortaliteye yol açtığı bildirilmiştir. Buna karşın bazı uçucu yağlar düşük toksisite profili sergilemektedir. Sonuç olarak biyoinsektisitlerin ekolojik açıdan daha güvenli seçenekler olduğu kabul edilse de arılar üzerindeki potansiyel risklerini ele alan yeni araştırmalara ihtiyaç bulunmaktadır.Keywords : Biyopestisit, Bal arısı (Apis mellifera L.), Subletal etki, Mikrobiyal biyopestisit, Botanik biyoinsektisit
ORIGINAL ARTICLE URL