Klasik Dönem Osmanlı Hukuk Sisteminde Yargının Denetimi ve Mehayif Teftişi

Authors : Hasan Doğan

Pages : 3-38

Doi:10.59054/hed.1501655

View : 131 | Download : 104

Publication Date : 2024-12-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı Devleti, devlet yönetimi ve hukuk anlayışında adaleti tesis etmeyi amaçlamıştır. Bu çerçevede inşa ettiği güçlü hukuk sisteminin sağlıklı biçimde çalışmasını sağlamak maksadıyla etkili bir kontrol mekanizması kurgulamıştır. Halkın her türlü zulme karşı kendisini güvende hissedebilmesi için gerektiğinde yöneticilerin ve yargı görevinde bulunanların denetlenebilmesini sağlayan kurumlar tasarlanmış, düzenlemeler yapılmıştır. Kadıların ve mahkeme kararlarının incelenip değerlendirilmesi suretiyle adaleti sağlamayı hedefleyen bu mekanizmaların başında ise mehayif teftişi gelmektedir. Mehayif, Osmanlı Devleti idari ve yargı teşkilatına mahsus bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Bilhassa taşrada sadece kadılar değil, müderrisler ve görevini kötüye kullanan diğer yöneticilerin denetlenmesine mehayif teftişi; bu maksatla gönderilen devlet görevlilerine mehayif müfettişi adı verilmiştir. Mehayif müfettişi Divan-ı Hümayun tarafından şikâyetlerin dinlenmesinin ardından sorunun tespiti ve denetlenmesi için gönderilen ilmiye sınıfı mensupları ile genellikle de bu göreve atanan kadılar olarak tanımlanmıştır.
Keywords : Türk-İslam Hukuk Tarihi, Yargının Denetimi, Mehayif Teftişi, Mezalim, Temyiz

ORIGINAL ARTICLE URL